Low Cost Hosting | Free Web Space | Dedicated Hosting | Windows Hosting | FrontPage Web Hosting | Business Hosting
cheap web hosting
Search the Web

Spektri/ thjerėza/ USHTIMA E MALEVE,(15 JANAR 1981) Kokaj

KLUBI I ARTISTEVE DHE GAZETAREVE 'RRJEDHA' ARTISTS AND JOURNALISTS CLUB ' Edicioni:  Krijimtaria letrare e Nijazi Ramadanit Monografia për Kokajt 1842/2012 Poblicistika, letrat  Argetuese Krijimtaria Hulumtime, shenime  RrjedhaPress  Faqja e parë (Ballina) Photo - Galeria- Foto artet pamore, skenike, letrare, muzikore Galeria Rrjedha Revista  RRJEDHA Welcome Rrjedha Rrjedha Piktura- publikimet e SHB Rrjedha Ballina  RRJEDHA  Fotografia Libri Personalitete Favorite Links

Personazh i lirisė dhe pavarėsisė shqiptare

 

Mustafë Hetë Koka

Mustafa Koka.220x327.jpg

Emri:Mustafë
Mbiemri:Koka
Lindi më:1931
Vendlindja:Kokaj,Gjilan
Vdiq më:11 tetor 1951
Vdiq në:Prizren
Profesioni:Mësues

Mustafë Koka (1931-1951) ishte një patriot dhe mësues shqiptar i shekullit të 20-të. Ai u shqua për ndihmesën që dha në qëndresën e shqiptarëve të Kosovës ndaj pushtuesve dhe së fundi ndaj represionit serb të pasluftës se Dytë Botërore.

 Përmbajtja  

 

Jeta

Mustafë Koka u lind në Kokaj me 1931. Mustafa i Hetës dhe i Habibës, kishte lindur më 1931Kokaj të komunës së Gjilanit. Katër klasë gjimnaz dhe një kurs ushtarak i kishte kryer në korrik 1947,Tiranë, kurse kursin e pedagogjisë në Prizren. Punoi mësues në Uglar, Lubishtë dhe Remnik. Në Remnik është martuar me Rabien, e cila vdes shtatzënë bashkë me burrin dhe grupin e Hasanit. Mustafë Koka dhe Hasan Alia Remniku, ka qenë simboli i rezistencës së pushtimit jugosllav të pas Luftës së Dytë Botërore. Së bashku me patriot të tjerë, përfshirë Hasan Remnikun, u vra pabesisht në një pusi që ia kishte përgaditur OZNA me 11 tetor 1951.

Veprimtaria atdhetare

Mustafë Koka  (1931-1951) ishte një patriot dhe mësues shqiptar i shekullit të 20-të. Musrafa u shqua për ndihmesën që dha në qëndresën e shqiptarëve të Kosovës ndaj represionit serb të pasluftës se Dytë Botërore. Mustafë Koka u lind  në Kokaj me 1931. Mustafa i Hetës dhe i Habibës, Katër klasë gjimnaz dhe një kurs ushtarak i kishte kryer në korrik 1947, Tiranë, kurse kursin e pedagogjisë në Prizren. Punoi mësues në Uglar, Lubishtë,  Gjylekar dhe  Remnik. Në Remnik është martuar me Rabien, e cila ekzekutohet shtatzënë bashkë me burrin dhe grupin e Hasanit. Mustafë Koka dhe Hasan Alia Remniku, ka qenë simboli i rezistencës së pushtimit jugosllav të pas Luftës së Dytë Botërore.  Së bashku me patriot të tjerë, përfshirë Hasan Remnikun, u vra pabesisht në një pusi që ia kishte përgaditur OZNA me 11  tetor 1951. Mustafë Koka gjatë viteve të fundit të Luftës së Dytë iu bashkua një njësiti të Brigadave shqiptare që po kalonte nëpër Kokaj,  si luftëtar 15 vjeçar në nëntor të 1944 dhe, më vonë sa qëndroi në Tiranë, kreu kualifikimin për mësues. Me në fund të vitit 1947 ishte kthyer në Kosovë, [Personalitete dhe Veteranët e arsimit shqip në Kosovë I-II, Tahir Z.Berisha], ku filloi punën e mësimdhënjes, nevojë kjo që ishte shumë e madhe për malësorët e Karadakut dhe banorët eAnamoravës. Puna e Mustafë Kokaj në fushën e arësimit nuk zgjati shumë pasi që pushteti komunist jugosllav për shqiptarët e Kosovës u bë i padurueshëm, kështu që Mustafa vendosi të ballafaqohej me pushtuesin edhe në mënyrë të armatosur. Për disa vite resht, Mustafa Koka u bë sinonim i tmerrit për serbët

Mustafë Koka gjatë viteve të fundit të Luftës së Dytë iu bashkua një njësiti të Brigadave shqiptare që po kalonte nëpër Kokaj, si luftëtar 15 vjeçar në nëntor të 1944 dhe, më vonë sa qëndroi në Tiranë, kreu kualifikimin për mësues. Me në fund të vitit 1947 ishte kthyer në Kosovë, ku filloi punën e mësimdhënjes, nevojë kjo që ishte shumë e madhe për malësorët e Karadakut dhe banorët eAnamoravës. Puna e Mustafë Kokaj në fushën e arësimit nuk zgjati shumë pasi që pushteti komunist jugosllav për shqiptarët e Kosovës u bë i padurueshëm, kështu që Mustafa vendosi të ballafaqohej me pushtuesin edhe në mënyrë të armatosur. Për disa vite resht, Mustafa Koka u bë sinonim i tmerrit për serbët. Mësuesi, në mendjen e tij kishte edhe ngjarjet historike, atij i kujtohet se si arriti t’i bashkohet një batalioni të armatës shqiptare, në dimrin e madh, para se të kapitullon nazistët, deri sa po kalonte aty pari. Mustafa, si një trembëdhjetë vjeçar në një mënyrë jo të zakonshme ishte lidhur me ta, pasi që në një gjuajtje me armë, te kroi i përroit të Kokajve, nuk e kishte gabuar shenjën. Musafit i miklonin këmbët duke pritur komandant Haxhiun, për të marrë lejen e tij, që ta provonte edhe ai. Me të parën ndau rrasën e gurit në thërrmija, dhe pasi që luftëtarët e trimëruan për një sukses në shenjëtari aty për aty, kërkoi që t’i bashkohet, nëse mundë ta lejonin ata dhe familja e tij, për të vazhduar shkollimin dhe stërvitjet në përfitimin e shkathtësive ushtarake. Atë ditë Mustafa mori pëlqimin, por më parë duhej ta kryente shkollimin si kusht i parë për ta ndihmuar vendin e lënë në duart e të huajve. Duke u ndarë prej tyre mori edhe përshëndetjet për mësuesit shqiptar të cilët ishin tërhequr në kryeqytet. Popullata e Karadakut, duke i ditur qëllimet e atdhetarit të tyre, filluan në mënyrë të fshehët ti ofrohen atij dhe ta përkrahin në realizimin e idealeve të larta. Dihej se pas “mbarimit” të luftës, shumë shqiptar pushteti i ri i kishte burgosur, dhe i kishte dërgua për të vuajtur dënimin në kazamatet serbe. Në mesin e tyre ndodheshin edhe familjarët e mësuesit të njohur – Mustafë Kokës. Duke e ditur biografin e familjes së mësuesit, organet e UDB-es, kishin marr përsipër që disi ta survejonin mësuesin dhe ti bënin grackën për ta arrestuar. Ai, me kohë e kishte hetuar përcjelljen e tyre, kështu që me ndihmën e korrierit të Hasan Remnikut, kërkon që të takohej me të. Pas takimit që pati me Hasanin në varrezat e kolonëve të Remnikut, në vendin e quajtur Zheden. Mësuesi hallëmadhë pasi se i tregoi arsyet e tij për të hyrë në grupin e tij, Hasan Remniku i dëshiron mirëseardhje në radhët e qetës, që më vonë e vërejmë se bëhen shokë të pandashëm, sa edhe vdekja në fund nuk mundi ti ndaj.Në një dosje të UDB-es, e gjejmë se Mustafë Koka më 6 qershor 1951, në banesën e tij kishte vrarë dy policët e pushtetit Vojon dhe Xhaferin, gjë që kjo ndikoi të përshpejtohej dalja e tij në mal dhe ti bashkëngjitet qetës së Hasan Remnikut[1].

Shkollimi dhe stërvitja e tij në njësitë elite diverzante të shenjëtarisë

Me të arritur në kryeqytetin e vendit, studioi tre vjet e gjysmë në gjimnazin e Tiranës. Në stërvitjet për shenjëtari nderohet me medalje të artë si përfaqësues i vendit në garat ballkanike. Ai, me të mbaruar shkollimin, me një dekret emërohet mësues i parë në vendlindjen e tij në Remnik. Në qershorin e parë të fillimit të gjysmës së dytë të shekullit të kaluar, dy oficerë të lartë të UDB-së e ndjekin hap pas hapi. Ardhjen e UDB-së në fshat e parandiente mësuesi si kob i rikthyer nga ajo ditë që kishte përcjellë për në burg, babanë, axhën dhe vëllain. Kah gjysma e atij muaji i trokasin në derën e banesës së tij në Remnik. Në fillim të qershorit të atij moti(1951), dy oficerë të lartë të UDB-së e ndjekin hap pas hapi. Ardhjen e UDB-së në fshat e parandiente mësuesi si kob i rikthyer nga ajo ditë që kishte përcjellë për në burg, babanë, axhën dhe bijtë e vëllait. Kah gjysma e atij muaji i trokasin në derën e banesës së tij në Remnik. Para se të kthehej mësuesi nga një mbledhje e fshatit, ku kërkohej që ta dorëzonin njeriun e fundit të ilegales, Hasan Ala. Xhafer Lila dhe Voja, futen të paftuar në banesën e tij, kinse për ta kaluar natën, por qëllimi i tyre, ishte që ta dëbojnë atë për tej bjeshkëve. Me të hyrë në derë, i gjen duke luajtur shah, por në vend se t’i luante figurat e shahut për t’i nxënë në mat, nxjerr revolen dhe zbrazi në ta. Duke dalë jashtë me nxitim, e pa gruan e axhës Metë në oborrin e shtëpisë së tij. Mezi i dolën fjalët nga goja e i tha: Thuaj, se i vrau mësuesi Mustafë se e zuri gjaku që po i vlonte pas gjithë asaj që na bënë. Nuk pata qare, ... nuk e bëra veç për namit por edhe për dhembje dhe krenari. Popullata e Karadakut, duke i ditur qëllimet e atdhetarit të tyre, filluan në mënyrë të fshehët ti ofrohen atij dhe ta përkrahin në realizimin e idealeve të larta. Dihej se pas “mbarimit” të luftës, shumë shqiptar pushteti i ri i kishte burgosur, dhe i kishte dërgua për të vuajtur dënimin në kazamatet serbe. Në mesin e tyre ndodheshin edhe familjarët e mësuesit të njohur – Mustafë Kokës. Duke e njohur biografin e familjes së mësuesit, organet e UDB-es, kishin marr përsipër që disi ta survejonin mësuesin dhe ti bënin grackën për ta arrestuar. Ai, me kohë e kishte hetuar përcjelljen e tyre, kështu që me ndihmën e korrierit të Hasan Remnikut, kërkon që të takohej me të. Pas takimit që pati me Hasanin në varrezat e kolonëve të Remnikut, në vendin e quajtur Zheden. Mësuesi hallëmadhë pasi se i tregoi arsyet e tij për të hyrë në grupin e tij, Hasan Remniku i dëshiron mirëseardhje në radhët e qetës, që më vonë e vërejmë se bëhen shokë të pandashëm, sa edhe vdekja në fund nuk mundi ti ndaj.

Në një dosje të UDB-es, e gjejmë se Mustafë Koka më 6 qershor 1951, në banesën e tij kishte vrarë dy policët e pushtetit Vojon dhe Xhaferin, gjë që kjo ndikoi të përshpejtohej dalja e tij në mal dhe ti bashkëngjitet qetës së Hasan Remnikut[2]. Pastaj kaloi shtëpi më shtëpi, mal më mal e gur më gur, deri në jatakun më të sigurt. Për derisa ishte nën kerkimin e forcav serbe, Mustafë Koka qendroj një kohë në fshatin Lubishtë të Vitisë, ku qendroi te jataku Mustafë dhe Musli Nura të cilet i gjeten strehim dhe e mbajtun me ushqim. Mustafë Nura, i cili ishte një ballistë, i mbajti mësuesit Mustafë lidhjen me Hasan Alinë të cilët vendosën të largohen nga atje, për shkak se ishte shtuar zullumi mbi jatakët e tyre. Kah fillimi i vjeshtës nisi udhën për në anën tjetër të Arbërisë së lirë. Një ditë vjeshte, deri sa po priste lidhjen në Kokaj[3], kishte vendosur të rrezikonte: do të qëndronte në kullën e vetë. Mustafë po i qëndronte në besë nënës, se nuk do t’i bie në duar UDB-së për të pësuar si ishe keq e më keq, ashtu siç i ndodhi babait të tij, edhe pas amnistisë së premtuar. Mustafë e nuhati i pari tradhtinë dhe nuk e lëshonte nga tyta e armës që kishte marrë përsipër për t’i përcjell matanë gardhi.

Mustafa dhe familja e tij

Mustafë Koka (1931-1951) ishte një patriot dhe mësues shqiptar i shekullit të 20-të. Ai u shqua për ndihmesën që dha në qëndresën e shqiptarëve të Kosovës ndaj represionit serb të pasluftës se Dytë Botërore. Mustafë Koka u lind  në Kokaj me 1931. Mustafa i Hetës dhe i Habibës, kishte lindur më 1931 në Kokaj të komunës së Gjilani. Katër klasë gjimnaz dhe një kurs ushtarak i kishte kryer në korrik 1947, Tiranë, kurse kursin e pedagogjisë në Prizren.Punoi mësues në Uglar,  LubishtëQylekar  dhe Remnik. Në Remnik është martuar me Rabien, e cila vdes shtatzënë bashkë me burrin dhe grupin e Hasanit. Mustafë Koka, ka qenë simboli i rezistencës së pushtimit jugosllav të pas Luftës së Dytë Botërore.  Së bashku me patriot të tjerë, përfshirë Hasan Remnikun, u vra pabesisht në një pusi që ia kishte përgaditur OZNA me 11  tetor 1951. Mustafë Koka gjatë viteve të fundit të Luftës së Dytë iu bashkua një njësiti të Brigadave shqiptare që po kalonte nëpër Kokaj,  si luftëtar 15 vjeçar në nëntor të 1944 dhe, më vonë sa qëndroi në Tiranë, kreu kualifikimin për mësues. Me në fund të vitit 1947 ishte kthyer në Kosovë,( Personalitete dhe Veteranët e arsimit shqip në Kosovë I-II, Tahir Z.Berisha), ku filloi punën e mësimdhënjes, nevojë kjo që ishte shumë e madhe për malësorët e Karadakut dhe banorët eAnamoravës. Puna e Mustafë Kokaj në fushën e arësimit nuk zgjati shumë pasi që pushteti komunist jugosllav për shqiptarët e Kosovës u bë i padurueshëm, kështu që Mustafa vendosi të ballafaqohej me pushtuesin edhe në mënyrë të armatosur. Për disa vite resht, Mustafa Koka u bë sinonim i tmerrit për serbët.Idriz Rashiti (1908-1944), lindur më 1908 në familjen Rushiti të fshatit Kokaj ishta vëllai i pasë Hetës, Muharremi dhe Destanit, pas pushtimit bullgar të anës moravës dhe Kardakut, kalon me banim në Gjilan. drizi ishte plagosur nga bullgarët në një konflikt të armatosur dhe shkëmbim zjarri te vendi i quajtur Drum të Mali i Hysenit- Magjerës, ku ishte edhe përkarshi Stanica e bugarëve te Seferët në pranverën e vitit 1942, aty kishte treguar një guxim e trimëri, ndonëse i plagosur në njërin krah, e kishte përgatitur revolën me dhëmbë, për të mos u rënë në dorë armikut, deri sa kishte arritur kusheriri i tij( Haziri) për ta tërhequr me një qerre me trinë, deri në shtëpi.Së fundi nga plagët e marra vdekjeprurse ishte plagosur gjatë luftimeve për mbrojtjen e trojeve etnike në hyrje të Lluqanit me 28 gusht 1944 në vijën e frontit te maja e Kikës dhe përgjat udhës së frengit me 1944, vdesë rrugës për Gjilan në hyrje të Dobëqanit(Mireshit) dhe varroset në varresat e Gjilanit, ku jetonte me nderime qytetare si dëshmor i asaj lufte. Idrizikishte lënë një djal, Ismajlin dhe tre vajza në jetë. Nga Familja Rashiti vëllai i Idrizit, Muharrem Rushit(1894-1955) dhe Hetem Rushiti(Hetë Koka) në gusht të vitit 1947 u burgosën në Gjilan dhe u dënua me 13 vjet burg, i mbajti 7 vjet. Muharremi, porsi vëllai Hetemi i denura me 35 vjetë burg, vdiq në burgun e Nishit, si përgjegjës i forcave shqiptare nënprefekturën e Gjilanit, ku ndodhi vrasja dhe arrestimet e grupit në Livoçë pas depërtimit nga Serebia në vitin 1943. Të burgosur. Ajet Rushiti në tetor të vititi 1946 u dënua me 13 vjet burg në Mitrovicën e Sremit, i mbajti 10 vjet burg. Jetoi nga viti 1975 në fshatin Leran, vdiq në 2004. Vehbi Hetë – Kokaj më tetor të vitit 1946 u dënua 6 vjet burg në Prishtinë. I mbajti 1,5 vjet në Prishtinë, kurse 1 vit në Mitrovicë. Me moshë ishte 17 vjeç. Jetoi pas Aksionit të Armëve i shpërngulur në Kumanovë (Sipas kujtesës së Vehbi Etem Rushitit, i lindur më 2 shtator 1929 në fshatin Kokaj, jetoi në Kumanovë që nga viti 1971, i cili rrëfeu për ekzekutimet dhe torturat e rënda fizike ndaj familjes Rushiti), vdiç më 2003. Ismajl Idriz Rashiti i lindur me 1945 në fshatin Kokaj, djali i vetëm i Idrizi Rashiti i vrarë në frontin te udha e frengit, Lluqan (Bujanoc)me 1944. Ismajli ishte i përndjekur për shkak të bindjeve dhe rreshtimit në lëvizjen kombëtare për çlirim të atyre viteve në grupine Adem Musmuratit dhe Hajdin Murtezi për veprimtari ilegale politike-kombëtare ishte larguar nga shkollimi dhe i denuar për veprimtari "armiqësore" , pas ngjarjeve të '81-ës me burgim me kohëzgjatje dy muajor. Të vrarë, burgosur dhe vdekur në burgjet serbe.

Ekspozimi i trupave para sheshit te Lama e millitGjilan

Me 11 tetor 1951, trupat e ekzekutuar me armë zjarri i sollën te "Lama e miellit" në Gjilan, ku po i priste agu i parë që kur ranë. As në emër të katundit nuk ua dhanë kufomat, as të mësuesit të vrarë bashkë më bashkëshorten e tij, dhe as të tre kaçakëve të tjerë. Familja e ngushtë e mësuesit kishte mbetur në gra e fëmijë. Nëna i erdhi në ditën e tretë që ishin ekspozuar te pazari i Lamës.. Asnjë gjëmë, asnjë pikë lot nuk i kishte dal asaj burrëreshe, as para masës së dalë te "Lama e millit". Nëna e Mustafës, Habibja e kishte rritë për krenarinë e sotme, i mbulloi të pest-it fytyrës me merhamë të bardh që e kishte marrë nga shtëpia për t'ia dhënë lamumirën birit të saj, Mustafës me të shoqën dhe bashkëluftarëve të tij. Sipas fojtoneve të botuara: Vendtakimi në Bistricë" dhe duke u bazuar në këtë veprimtari të Mustafë Kokës, regjisori i njohur jugosllav, Veljko Bulajiq, sipas skenarit "Poslednje Albanske Bande na Kosometu" (Bandat e Fundit të Shqiptarëve në Kosovë), xhirohet filmin e njohur Kapetan Lleshi. Fojtoni Vendtakimi në bistricë, Beograd, 1968. Mësuesi që paraqitet në këtë film është Mustafa, kurse vendi është fshati Kokaj. Natyrisht, filmi paraqet ngjarjen e rregulluar sipas shijes së pushtetit okupues serb.

PRITA NË BISTRICË*(FEJTON)]

Me rastin e 62 vjetorit të rënies së mësuesit Mustafë Kokës, Hasan Ali Remnikut dhe Agush Mehmetit po botojmë shkrimin e shtypit zyrtar të Rilindjes së atëhershme. Vazhdimet e fejtonit të atëhershëm po i japim, gjithashtu, pa ndryshime, ku mund të shihet gjuha e atëhershme shqipe para se të unifikohej në standardin e sotëm. Natyrisht, këtu jepet varianti zyrtar i ngjarjeve të pasluftës, të cilat ngjarje ishin lëvizje kundër sundimit komunist jugosllav por nga pushteti qenë cilësuar si armiqësore. Mësuesi Mustafë Koka - Lexuesit më të moshuar mund ta kujtojnë filmin Kapetan Lleshi. Skenari i këtij filmi qe bazuar në këtë fejton, autor i të cilit është Jovan Bullajiq. Fejtoni për herë të parë qe botuar në gazetën Politika të Beogradit, të cilin, të përkthyer në shqip, më vonë e boti edhe gazeta e përditshme Rilindja. Mësuesi Mustafë Koka, së bashku me Hasan Remnikun, në këtë fejton, nga pushteti u quajtën banditë, por në fakt ata ishin ndër luftëtarët dhe heronjtë e fundit që u përballën edhe me armë kundër pushtetit komunist jugosllav. Siç do të shohim në vazhdim shërbimi sekret jugosllav punoi një kohë të gjatë deri sa i futi në kurth këta luftëtarë të cilët edhe i ekzekutoi. Prandaj, me agjentët e saj UDB-ja organizoi kurthin në fillim të tetorit të vitit 1951. Agjentët ishin paraqitur si njerëz të cilët kinse do të ndihmonin Mustafë Kokën dhe Hasan Remnikun për të kaluar kufirin dhe për të hyrë në Shqipëri. Rrugëtimi për të kaluar kufirin besohet se ka filluar me 6 tetor 1951 për ta përfunduar në mes të natës së 9/10 tetorit në Pritën në Bistricë. Në grup që u ekzekutuan në pritë, ishin: Hasan Remniku, Mustafë Koka me gruan Rabijen e cila ishte shtatzënë dhe Agush Mehmeti me gruan Qibrie Misin Alidema. Trupat e tyre të vdekur qenë ekspozuar në Gjilan te Lama e Miellit ku qëndruan disa ditë me qëllim që të frikësoheshin qytetarët dhe ata të cilët eventualisht do të guxonin të përsëritnin veprimet “armiqësore” të këtij grupi.Prita në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja, E merkure, 9-VI-1965. [4]*[5]*[6] *[7][8]**[9]*[10] *[11]*[12]*[13][14][15][16]Prita në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja14

Lidhjet e jashtme

Lidhjet tjera[2]

Literatura

Referencat]

Lidhje online[

Commons-logo.svg         Wikimedia Commons ka materiale multimediale në lidhje me: Mustafë Koka

Ky felton i asht kushtue kujtimit t’oficereve t’UDB-se, Xhafer Liles e Vojisllav Taliqit – Vojes, që dhanë jetën e tyne me 6 qershor 1951 me rasën e likuidimit të tyre.

  1. ^ [3]
  2. ^ [4]
  3. ^ [[5]]
  4. ^ në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja03
  5. ^ në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja,(9-VI-1965)
  6. ^ Prita në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja1
  7. ^ Prita në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja2
  8. ^ Prita në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja3
  9. ^ Prita në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja4
  10. ^ Prita në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja5
  11. ^ Prita në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja6
  12. ^ Prita në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja7
  13. ^ Prita në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja8
  14. ^ Prita në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja9
  15. ^ Prita në Bistricë Jovan Bullajiq: Rilindja10
  16. ^ <ref>*<ref>[http://www.kokaj.net/arsim-kulture-detale/items/prita-ne-bistrice-xviii.html| Prita në Bistricrita| Prita në Bistricë Jovan nga Bullajiq: Rilindja11
  17. ^ http://www.rrjedha.20m.com 

    Personazh tė pavarėsisė shqiptare

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Kulturë 4 - SHTEGTIM NË HISTORI

       Hazir Haziri (Koka)

    |Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

    Hazir R. Haziri
    Hazir Koka
    Emri:Hazir
    Mbiemri:Haziri
    Lindi më:1915
    Vendlindja:Kokaj,Gjilan
    Vdiq më:shkurt 1943
    Vdiq në:Çukë, Capari
    Profesioni:Bujk- tregtar

     Hazir (Ramadan)  Haziri (1915-1943) ishte një aktivist dhe patriot i rëndësishëm shqiptar nga Kokajt, e Gjilanit.

    1 JETA

    Hazir Haziri lindi më 1915 në fshatit Kokaj të Gjilanit. Haziri kishte mbetur jetim, pasi babai i tij, Rama, ishte torturuar mizorisht nga policia bullgare në vitin 1918, dhe kish vdekur pas plagëve të marra nga torturat e forcave bullgare në luftë, si pjesëtar i Lidhjes së Kaçakëve në Malësi të Karadakut. Ajo Malësi asokohe ishte nën pushtimin e Bullgarisë. Haziri me katër vëlëzërit dhe motrën e tij u rritën nga nëna, Adile Memishi(Lafeta), e cila pati fatin të kaloi në bashkëortësi vetë për 12 vite, kur edhe i vdiç burri Ramadani. Prej vitit 1937, për sa ishte duke punuar në Sllipqan Lipkova të Kumanovës si shegert, Haziri u lidh me aktivistin shqiptar Abdullah Preshevën. Më vonë, përmes lidhjeve familjare krijoi kontakte edhe me patriotin Xheladin Kurbaliun, deri sa edhe ai u burgos, dhe vazhdoi veprimtarinë kombëtare me minatorë në minierat e Llojanit e të Shurrdhanit. Haziri si mbajtës i familjes tregëtonte edhe mallëra të ndryshme në relacionin Preshevë(nga dyqani që mbante {Abdullah Presheva]], miku i tij, deri në Gjilan, Kumanovë dhe rajonin në juglindje të Kosovës. Haziri (Kokaj) ishte aktivizuar në formacionit të Luftës Nacional Çlirimtare në viset Gjilan-Karadak-Preshevë-Kumanovë pas formimit të aradhës së parë shqiptare të komanduar nga Xheladin Kurbalia dhe Avdullah Presheva. Sulmi i parë i armatosur për marrjen e Minierës së Llojanit, e cila ndodhet në mes të Preshevës dhe Kumanovës, ndodhi natën e 28 shtatorit 1942. Aty kishin ardhur edhe luftëtarë të tjerë, të cilët zgjodhën "Xheledin Kurbalën për t'u prirë në aksionin e parë për të liruar nga pushtuesit digat e pasura të minierës. Në aksion prinë Xheladin Kurbaliu, komandant, Fadil Hoxha, Komisar Kurtesh Agushi, Sinan Hasani, Riza Selimi, Reshat Xhaferi, etjer. Haziri si korier përgjegjës për përcjelljen e arradhes ishte deri sa ishte Xheladin Kurbaliu komandant i saj (Hazir Koka). [1] Në mars 1943, Hazir Haziri u vra në pusi, në vendkalimin kufitar bullgaro-italian në vendin e quajtur Çuka – Capar. Bashkë me të plagos edhe një bashkëfshatari kushëriri i tij. U varros në Capar dhe, pas vrasjes së tij, në vend të tij u caktuan Ramiz Cërnica dhe Kurtesh AgushiH.Haziri[2].

    2 Lidhje të jashtme

    3 Referencat

    [1]

    • .
      Monografia për kokajt 1842/2012 ShB''Rrjedha''
    • Në misrishtë të Ramjanit në natën e 28 shtatorit, mblidhen si në tog ndër ata që bënin bërthamat e para të atyre motmoteve në frymën e luftës çlirimatre, po prini Babushi e Kadri Halimi, Kurti, Selami, Meta, Çollaku dhe Beci. Xheladin Kurbalia sapo ishte kthyer nga burgu me një përvojë të madhe po i mbledh rreth vetës në shtëpinë e tij të marrë për banim prej se ishte ik si muhaxhirë nga anan tjetër që shtypej më fortë nga dajaku e plumbi i Bugarit dytë. Lufta e mundimshme që bënin nëpër minierat që po grabisin të huajët në mbrojtje të pasurië së e tyre. Ata ishin edhe nga një krah pushke për të forcuar përballjen përmes një rezistence të pamposhtur, duke u ndërlidhur përmes koriereve nëpër të gjitha shtigjet që qonin drejt një udhe që e shihnin dritën dhe të nesërmën e tyre të lirë. Rezultoi me formimin dhe rreshtimin e tyre në aradhën e parë që kishte bërë skeletin e një hierarkie ushtarake komanduese e të ndërlidhur me një front të përbashkët që lidhja mbahej përemes Hazir Hazirit-Kokës, i cili po i përcillte përmes lugut të prroskave dhe Moraveës për të sulmuar Minierën e Llojanit. Nisi në një cepë të Ramajve te Vitia në drithënajat që po vihej në një bazë të fortë përmes një të dërguari Fadil Hoxha nga ana tjetër e Shqipërisë së bashku meSpahiunKërpuskënGulinKaspinDejdini dhe Sojevën. Atë natë të vjeshtës së vonë, pastaj arritën edhe luftëtarë të tjerë që zgjodhën Xheledin Kurbalën për t'i prirë në aksionin e parë për të liruar nga pushtuesit digat e pasura të minierës, duke iu baskuar edhe nënprefekti i kazasë Rifat Berisha dhe nga anan e Kurtesh Agushit dhe Abdullah Preshevës që përbënte karhun tjetër të një lidhje gjhithandej etnisë.Natën e 28 shtatorit të asaj vjeshtës së hershme kishin arritur edhe luftëtarë të tjerë që zgjodhën Xheledin Kurbalën për t'i prirë në aksionin e parë për të liruar nga pushtuesit digat e pasura të minierës, në të cilin aksion prijnë Xheladin Kurbaliu, komandant, Fadil Hoxha, Komisar Kurtesh AgushiSinan HasaniRiza SelimiReshat Xhaferi, e tjerë, ai ishte edhe si korier përgjegjës për përcjelljen e arradhes ishte dhe Hazir Kokës' dhe pas vrasjes së tij, caktohet Ramiz Cërnica dhe Kurtesh Agushi
    • Hazir Haziri:Sulimi i parë i armatosur për marrjen e Minierës së Llojanit në mes të Preshevës dhe Kumanovës.Natën e 28 shtatorit të asaj vjeshtës së hershme kishin arritur edhe luftëtarë të tjerë që zgjodhën Xheledin Kurbalën për t'i prirë në aksionin e parë për të liruar nga pushtuesit digat e pasura të minierës, në të cilin aksion prijnë Xheladin Kurbaliu, komandant, Fadil Hoxha, Komisar Kurtesh Agushi, Sinan Hasani, Riza Selimi, Reshat Xhaferi, etjer.si dhe Hazir Kokës dhe pas vrasjes së tij, caktohet Ramiz Cërnica dhe Kurtesh Agushi. Kurtesh Agushi jetonte në Shkup, ishte një ish-student i Beogradit, dhe njeri kyq i LNÇ-së në rajonin juglindor të Kosovës, i cili në vitin 1936 kishte marrë pjesë në demostratat e studentëve dhe të komunistëve të Beogradit për të kërkuar armë që të shkonte e të luftonte në Spanjë, dhe kryetar komune në Kamenicë(Dardanë).
      • ^ Dr.Fehmi Rexhepit, historian dhe dokumenteve arkivore të arkivit rajonal të GjilanitShkupitKumanovës të arkivuara nga Selim Norça, Kurtesh Agushi, Hoxhë Ibrahim Capari, si dhe të bashkpuntorëve e dëshmitarëve të atyre ngjarjeve të Kardakut 1941-1943, mësuesit Hasan Dyngjeri, (prej të cilit kishte mësuar shkrim-leximin shqip, ndërsa shkruante edhe lexonte letrat e dokumente në katund edhe me shkronja çirilic-latinicë tëmesuara sa ishte në punë si shegert dhe në shërbimin ushtarak të atyre viteve (1936/37, në Qyperi, si edhe memorie të botuara edhe në librin "Flaka e revulucionit", Prishtinë,1979(pjesa e IX,faqe 35-38) nga Autobiografia.
      • ^ [[dokumenteve arkivore të arkivit rajonal të GjilanitShkupitKumanovës të arkivuara nga Selim Norça, Kurtesh Agushi, Hoxhë Ibrahim Capari, Hasan Dyngjeri, Xhemush Bina, Kurtesh Agushi, si dhe të bashkëpuntorëve dhe dëshmitarëve të atyre ngjarjeve të Karadakut 1941-1943

      Arben Ramadani Kokaj 1981-2000-

      Arben Ramadani[1] u lind më 13 qershor 1981në fshatin Kokaj, të komunës së Gjilanit, nga babai Sadiku dhe nëna Rexhija, në katundin Kokaj, ishte biri më i madhi, pas tij mbetën në jetë vëllai Adnani, Mejdiu, Qahili dhe Fatlumi, si edhe dy motrat Zjaverja dhe Fitorja[2]

      1 Familja

      Me 13 qershor 1981, familjes Ramadani në fshatin Kokaj, Komuna e Gjilanit iu shtua pos një bir i penës e krahut edhe i pushkës, djalin të cilin e pagëzuan me emrin Arben, ky një trim i Kokajve, u rrit dhe u shkollua i edukuar në frymën atdhetare dhe patriotike, e që më von do të hynte në historin më të re Kosovës, ku dhe do te luante nje krah të rëndësishem në të gjitha luftërat që nëpër të cilat kalonte shqiptaria, sikur edhe pjesa e Kosovës lindore prej viteve 1997-2000. Ky eshte Arbeni, biri i Sadikutt dhe Rexhijes është rritur dhe shkolluar në një familje me gjendje të mesme sociale dhe me traditë bujare dhe atdhetare. Arbeni, pak ditë pas lindjes së tij, iu arrestua xhaxhallaret e tij, si dhe njëri nga ata të shtatit prej tyre edhe është burgosur për veprimtari ilegale, shkrime dhe botime politike për bërjen e Kosovës Republikë. Arbeni, ende pa i mbushur gjashtë javë nëna dhe gjyshja e tij (Arbenit), gjtë pastisjes nga ana e eskortës së milicisë dhesigurimcave, të cilin pasi kishin zgjuar me të dëgjuar rapllimën e bastisjeve milicore, ishte zgjuar dhe në shenjë proteste me atë zë që kishte, Arbeni i kishte irituarSUP-ovcat, të cilët kishin urdhëruar ta nxjerrin jashtë shtëpie. Fati që në mbrëmjen e fundit ishte shkruar e lexuar në ditar dhe materilat e fletushkësUshtima e Maleve, që për fatin e asaj(shkrimet), edhe pse pati rastin bashkë me djepin të shpëtoi materalet që mos të bien në duart e tyre dhe një kohsisht shpëtuan babai edhe xhaxhallarët e tij. Njëri nga ata (Haziri) ishte jashtë në Zvicerr(St.gallen) me punë të përkohshme, i cili edhe i kishte sjellur disa botme që pas ngjarjeve të praneverës së '81-shës. Ato botime të atyre viteve ishin bërë si armët e kohës së parabrioneve. Mirëpo, pos të tjerësh, në mungesë të provave pas disa muajëve bënë që të lirohen. Mirëpo, ato letra nuk arritën të botohen deri pas 20 viteve më vonë në numrin 4-të të saj në mars-maj 2001, në revistën me të njëjtin emër edhe pse jetë shkurtur, u botuan ashtu si i pati kënduar ai vetë më vonë. Gjithë ajo punë ishte bërë te koka e Arbenit, duke e përkundur dhe kënduar si ninula djepi. Më 24 korrik të vitit 1981, kur ishte rrethuar nga forcat milicore familja e tij nëKokaj, atë pasdite, kur po e bastisinin  u rrit në frymën atdhëtare të brezit të tij të pavarësisë, duke u mishëruar nga rrëfimet e babagjyshit. Këto ndikuan në mënyrë të fuqishme në formimin e vetëdijes dhe kakarakterit të tij prej një luftëtari të kalitur edhe pse teper i ri, u rreshtua në moshën 17-vjeçare në luftën e fundit të UÇK-së. Ndërkaq, prej lindjes së tij, më 13 qershor 1981, ndikuan fuqishëm edhe ngjarjet e vitit 1981, ku u rreshtuan bijtë e bijat më të mira të këtij populli si edhe të përkrahur nga familja e tij edhe pse nga ana e sigurimit serb përcillëshin këmba këmbes, si te rrezikshem për pushtetin okupues. Disa nga xhaxhallarët familjaret u burgosen si dhe u torturuan mizorisht. Arbeni ishte besnik me zemër të pastër, i heshtur por energjik, i dashur, i buzëqeshur si gjithmonë me të gjithë, por nuk i duronte padrejtësitë, luftonte gjithmonë kundër saj.

      2 Shkollimi dhe stërvitjet

      Arbeni qysh i ri, në shkollë të mesme teknike, drejtimi i tekstilit përballet me pushtuesin serb në demostratat e viteve 1989-1992 për të shfryrë urrejtjen e madhe ndaj robrisë së tyre, përkunder rrezikut që i kanosej. Me pas, fillon veprimtaria e tij aktive për t`u stërvitur në përdorjen e armëve të ndryshme e që shquhet teper për shkathtësitë që posedonte. Në ditarin e tij të luftes ai shkruante se: Gëzimi më i madh ishte kur hynim me muncion në Kosovë, nuk ishim duarthatë e une ishta vetem një krah i saj i thjeshtë. Edhe pse i ri, kisha vendosur të luftoj për lirinë e vendit. Pas fillimit të bombardimeve, kur në Kokaj kishte hyrë me forca të mëdha ushtarake makineria serbe, ai vendosi që me Agronin të shkojnë në stërvitjet ushtarake nga ai prapë kthehet sërish maleve të Karadakut në sektorin e logjistikes, porta. Ai, derisa ishte në radhet e UÇK-së ka kryer detyrën e korrierit në përcjelljen e eprorëve të lartë të UÇK-së në mesin e të cilëve edhe drejtuesit politik të QPK-së e të Këshillit politik të UÇK-së, të cilët i kishin premtuar se pasi të përfundojnë luftën do të bëhen mësit për t'ia gjetur një bukuroshe, siç ishte edhe ai vetë. Pastaj u angazhua në ndërlidhje dhe në logjistikë, furnizimin me armatim, ofrimin e ndihmës në bartjen e paisjeve(përforcues) për Radio Kosova e Lirë së bashku me dajen e tij, Ibrahim Fejzullahun, tashmë dëshmor i lirisë, etj.

      3 Rreshtimi në rradhet e para të UÇK-UÇPMB-së

      Komandant i ZOP të UÇPB-se, Mustafë Shaqiri - Shpëtimi ndër tjerash thekson se Arbeni i Kokajve, gjate vietëve 1998-1999, i bashkohet njësitit të Preshevës për të luftuar dhe dhënë hakun armikut serb, për ta mbrojtur nga bandat serbo-çetnike pjesën e okupuar të Kosovës Lindore me rastin e varrimit të tij. Kështu, ai u siguroi armatim të duhur luftëtarëve të Preshevës e të Bujanocit. Arbeni, më 19 maj, qëllohet për vdekje nga plumbat e armikut. Ashtu të plagosur, shokët e tërheqin deri në pikën Apokalips të KFOR-it në Pogragjë . Përkundër përpjekjeve të KFOR-it për t`ia shpëtuar jetën në Sojevë të Ferzaj, sytë e tij perëndojnë përgjithmonë për të mos vdekur kurrë. Sot eshtrat e tij pushojnë në vendlindjen e tij, në Kokaj, ku presin të prehen të qetë në dheun e Arbrit atëherë kur do të realizohet amaneti i tij për liri dhe paqe të plotë.

      UÇPMB- ja ishte vazhdimësi e UÇK-së në të cilën u bashkangjitën djemtë më të mirë të atdheut, prandaj edhe vepra e tyre e pavdekshme është, siç janë edhe ata vetë të pavdekshëm me gjakun e derdhur për lirinë e shtrenjtë, pra gjaku i tyre i derdhur në shumë beteja të luftës së fundit të UÇK-së dhe të UÇPMB-së, u lexua testamenti te pllaka përkujtimore në Kokaj, pasiqë u bënë vizita dhe homazhe nga Shoqata e veteranëve, bashkëvendasve dhe bashkëluftëtarëve, në organizim të SHVL sëUÇK-së e UÇPMB-së ngaNazmi Hajdini, kryetar. Një varg lutje të ndryshme në shenjë të kujtimit të rënëve dhe betejave të bëra të asaj lufte për lirimin nga okupimi i vendit, sikur gjithandej, edhe të kësaj pjese juglindore. Pas kësaj lufte, meditonte, si gjithnjë, Agroni: Sikur të na mungonte shpresa se një ditë vendi s'do të ketë lirinë, vërtet jeta jonë nuk do të kishte kuptim, edhe terri po të mos kishte fund, për ai do mbetej ag e terr i tme-rrshëm, që si i pamëshirshëm, do të sundonte jetën tonë.5 Fundi i fundit është fund që ka kuptimin e mbarimit të një çështjeje. Logjika do të merrte formën e realitetit objektiv me thënien e mençur: Më mirë një fund i tmerrshëm se sa një tmerr i pafund, i apostrofoi bashkëluftëtari i Arbenit, për të vazhduar :Mos harrojmë pra, tri shprehje: tmerrin, fundin dhe shpresën. Ishte ky mesazhi që u përcoll me rastin e përkujtimit të pesë vjetorit të rënies së këtij, pjesëtari të dy luftërave çlirimtare nga okupimi serb. Vegullonin figurat e ndritura, sa ishin duke folur për motmotin e fundit të shekullit të kaluar, si hijerëndë e i papërkulur, orator i mirë, i papërtuar, përmendi përballimet: tmerrin e dhunës, tmerrin e vrasjeve, tmerrin e shpërnguljeve dhe emigrimeve si dhe dëbimin e tmerrshëm të shqiptarëve atëherë e tash. Në fjalën e tij, Agron Fejzullahu me këtë rast, vuri në spikamë virtytet e larta prej luftëtari, të dëshmorëve. Ai ka porositur se ata që dinë të çmojnë sakrificën më sublime për liri, paqe, përparim dhe integrim nuk do të shuhen kurrë. Kjo dëshmon se populli është për t'u përmbushur amaneti e atyre dhe vetëm kur të përmbushet ky amanet, ata do të prehen në tokën për të cilën ranë.Bashkëluftëtari i Arbenit, Nasuf Zeneli, kujton se ai si çdo i ri, shkojnë ne Shqipëri për stërvitje për t'u kthyer më vonë me njësitin e tij përmes Maqedonisë në zonën e tij. Arbenin e gjejmë me njësitin e tij, duke operuar maleve të Karadaket. Ndërsa Agron Fejzullahu, një nga bashkëluftëtarët e tij të pandashëm deri në ditën e fundit thotë : Arbeni ishte ushtar i heshtur, besnik dhe i përmbajtur që shquhej për guxim dhe kryerje të detyrave ushtarake. Duke qenë në radhët e para nga ata të luftëtarëve të Lagunës, ai ra dëshmor i parë duke kaluar zonën kufitare, derisa ishte me njësitin e tij. Ai ishte me zemër të pastër, energjik, i dashur, i buzëqeshur me të gjithë, por nuk i duronte padrejtësitë, luftonte gjithmonë kundër sa. Arbeni u rrit në frymën e kërkimit të dritës së lirisë, duke e shprehur edhe në krijimet e botuar në vargje si dhe urrente robërinë. Arrestimet, burgosjet dhe persekutimet, në verën e 1999, te Penda e Rahovicës së Preshevës nga njësitet paramilitare serbe, që tashmë ishin futur në milicinë e Serbisë, ndikuan fuqishëm në vetëdijen, virtytin dhe karakterin e tij prej një luftëtari të paepur. Arbeni që në bankat e shkollës përballet me pushtuesin. Si pjesëmarrës në protesta, ai shfryn mllefin ndaj atyre që kishin shtypur, vrarë dhe burgosur popullin e tij. Ishte i vetëdijshëm për rrezikun që i kanosej. Kur lufta po trokiste në derë, ai i përgjigjet dhe futet në Lëvizjen atdhetare pa u hamendur. Edhe pse i ri, Arbeni kishte vendo-sur të luftojë për lirinë e atdheut. Në stërvitjet për përdorim-in e armëve të ndryshme shquhet për shkathtësitë. Stërvitjet në Elshan dhe në Meken e Arbërisë e kalitën edhe më shumë, nga ku kthehet sërish maleve. Radhitet në logjistikën e Zonës në njësitin, i cili furnizonte luftëtaret e lirisë me armatim. Arbri i njihte mirë të gjitha shtigjet e maleve të Karadaket. Kushedi sa herë kishte kaluar me karvanin e gjatë, të ngarkuar mirë, për ta drejtuar kah shokët, të cilët e prisnin, ku derisa ishte në radhët e saj, Arbeni kishte bërë edhe detyrën e korrierit, duke përcjell eprorët e lartë në mesin e të cilëve edhe ish-drejtues të lartë të KP dhe të Shtabit të UÇPMB-së. Me rastin e përvjetorit të rënies së tij këta eprorë, gjithmonë përmendin të bëmat e tij. Në pranv-erën përmbyllëse të këtij mileniumi, ai shkonte drejt përjetë-sisë, shkonte dhe bashkohej me të tjerët, duke i dhënë hakun armikut, i cili pas tërheqjes ishte barrikaduar në tokat tona, në pjesën lindore në Luginë. U vë në mbrojte të popullatës së kësaj ane, duke u dalë përballë bandave kriminale të pozicionuara në pjesën lindore. Arbeni u solli armatim të mjaftueshëm shokëve-luftëtarë të tij. Ende pa i mbushur të nëntëmbëdhjetat, i lindur, si hasreti i gjyshit, dhe nxënës i mësuesit të parë, në maj, sapo ishte mbushur mali me gjethe, sapo krisi pushka e parë e lirisë në Lagjen e Zahirëve të Sllubicës, te Kodra e Garës, në trekëndëshin e prerë padrejtësisht, në luftën e pabarabartë qëllohet për vdekje nga plumbat e armikut. Përkundër përpjekjeve të paqeruajtësve për t`ia shpët-uar jetën në Sojevë, mbyllen sytë e tij përgjithmonë për të mos vdekur kurrë. Te Lisi, në Rup, te vendi Guri i varreve, në Kokaj pranë pllakës përkujtimore të gjithë mblodhën për çdo vitë për t'ia dhënë lamtumirën e fundit amshueshmërisë dhe lindjes së tij. Ai nuk prehet i qetë në dheun e Arbërisë deri atëherë kur do të bëhet realitet amaneti i tij për liri dhe paqe. Arbeni me 19 maj, qëllohet për vdekje nga plumbat e armikut. Ashtu të plagosur, shokët e tërheqin deri në pikën Apokalips e [KFOR]-it në Pogragjë Përkundër përpjekjeve të KFOR-it për t`ia shpëtuar jetën në SojevëFerzaj, sytë e tij perëndojnë përgjithmonë për të mos vdekur kurrë. Sot eshtërat e tij pushojnë në vendlindjen e tij, ne Kokaj, ku presin të prehen të qetë në dheun e Arbrit atëherë kur do të realizohet amaneti i tij, për liri dhe paqë të plotë[1][2]UÇPMB- ja ishte vazhdimësi e UÇK-së në të cilën u bashkangjitën djemët më të mirë të atdheut, prandaj edhe vepra e tyre e pavdekshme ashtë, siç njanë edhe ata vetë të pavdekshëm me gjakun e derdhur për lirinë e shtrenjtë, pra gjaku i tyre i derdhur në shumë beteja të luftës së fundit të UÇK-së dhe të UÇPMB-së.

      5 Memoriali Arben Ramadani

      • Shtëpia në Kokaj, ku ka lindur dëshmori Arben Ramadani në Kokaj [Gjilan]/Kosovë, do të kthehet ne muze, dhe pas renovimit do të ekspozohen në ditët e festave kombëtare dhe përvjetorit të pavarësisë së plotë të shtetit të Kosovës.
      • Pllaka përkujtimore e Arben Ramadanit e shpalosur në përvjetorin e parë të rënies, si dhe një rrugë në Lagjen Arbëria Rr.Lidhja e Prizrenit të GjilanitArben Ramadanimban emrin e tij.
      • Rivarroset në Varrezat e dëshmorëve në Gjilan te Memoriali i të rënëve me 28 nëntor 2011, Gjilan.

      6 Bibliografia e botimet

      Shkrimi i gazetës: Epoka e REPrishtinë 17maj 2001,

      7 Lidhje të jashtme

      Kulturë 4 - SHTEGTIM NË HISTORI

      AlbanianCroatianDanishDutchEnglishFinnishFrenchGermanItalianMacedonianNorwegianPersianPolishPortugueseSlovenianSpanishSwedishTurkish 

       Kulturë 4 - SHTEGTIM NË HISTORI

      Shkruan: Nijazi RAMADANI

            

      SHTEGTIM NË HISTORI

       

      (RRËFIMI PËR KOKAJT 1842- 2012)

      (MONOGRAFIA)

       

               Kokaj është katund i komunës së Gjilanit, 18 km. larg tij, i shtrirë në Karadak. Ky vendbanim ka emërtime të ndryshme nga pushteti administrativ serb. Është një emër i ri i quajtur Inatoc për shqiptarët dhe emër tjetër Renatoc për muhaxhirët e Kokajve.

       

       

                  KOKAJ- NJË VENDBANIM NË MALËSINË E KARADAKUT TË SHKUPIT - MALET E KARADAKU (MALËT E ZEZA) - KOKAJT ME RRETHINË2

       

       

                  Malet e Karadaku, (Malet e Zeza) , e që në shumicën e rasteve njihet si Karadaku i Shkupit, shtrihet nga Gryka e Karadakut, gjegjësisht nga Lumi Llapushnicë në lindje Letnicë në perëndim e deri te Gryka e Konçulit te lumi Morava e Binçës në juglindje, me një gjatësi rreth 50 km dhe ndërmjet Anës Moravës në veri, Lugina e Preshevës në juglindje dhe fushës së Shkupit në jug. Struktura e relievit është mjaft e copëtuar. Këtë e bëjnë luginat e lumenjve si pjesë më të ulëta dhe majet e maleve si pjesë më të larta të relievit.

                  Sendimentet reja në pjesën perëndimore, mesozoike, në pjesën e mesme dhe ato të vjetra të paleozoikut në lindje

       

      1Kokaj është katund i komunës së Gjilanit, 18 km. larg tij, i shtrirë në Karadak. Ky vendbanim ka emërtime të ndryshme nga pushteti administrativ serb. Është një emër i ri i quajtur Inatoc për shqiptarët dhe emër tjetër Renatoc për muhaxhirët e Kokajve. Deri më 1999 ka pasur 15 shtëpi, kurse tani janë 4-5 sosh. Janë dy lagje: e Epërmja e dhe e Poshtmja. Është një shkollë katërklasëshe e quajtur “Liria”, një paralele e ndarë e Pogragjës.*( http://www.klaiqi.com/libri, shtegtime rrugëve të ngrira, R.Klaiqi).

      1Kokaj është katund i komunës së Gjilanit, 18 km. larg tij, i shtrirë në Karadak. Ky vendbanim ka emërtime të ndryshme nga pushteti administrativ serb. Është një emër i ri i quajtur Inatoc për shqiptarët dhe emër tjetër Renatoc për muhaxhirët e Kokajve. Deri më 1999 ka pasur 15 shtëpi, kurse tani janë 4-5 sosh. Janë dy lagje: e Epërmja e dhe e Poshtmja. Është një shkollë katërklasëshe e quajtur “Liria”, një paralele e ndarë e Pogragjës.*Ismail Idriz Koka.

      2 Kokajt gravitojnë kah qyteti i Gjilani, qendër kazaje në sanxhakun e Prishtinës të vilajetit të Kosovës pranë një lumit që derdhet në Moravë. Sipas Sami Frashërit, ky qytet ndodhet 35 km në juglindje të Prishtinës, e cila ka 4500 banor. Gjilani ka 2 xhami, 1 kishë, 2 shkolla fillore. Kazaja e Gjilanit kufizohet nga juglindja me kazanë e Prishtinës, në veriperëndim me sanxhakun e Shkupit dhe në verilindje me Serbinë. Së bashku kazaja ka rreth 190 fshatra me 30000 banor. Në territorin e saj shtrihen fushat pjellore dhe e rrethuara me vargmale të Malit të Zi (Karadakut) që përbën kufirin juglindor, në kufirin me Serbinë gjendet mali Goljak (Gollaku), kurse në anën perëndimore shtrihen malet e Zagovcit (Zhegocit) dhe Koniça. Nga këto male zbresin lumenjtë që formojnë Moravën dhe nëpër kazanë e Gjilanit zbret në Serbi ku derdhet në Detin e Zi. Kjo kaza është e njohur për ujëra minerale dhe për disa kisha e kala e sidomos për kalanë e Novobërdës e cila gjendet në pjesën veriore të kazasë. Pra, Gjilani zuri një vend të rëndësishëm më enciklopedinë e njohur dhe të parën nga një autor shqiptar siç ishte Sami Frashëri.?

      Përshkimi i Gjilanit sipas enciklopedisë Kâmûs Al – a’Lâm /2lonline/

       

      tregojnë një lloj-llojshmëri në ndërtimin gjeologjik. Në formimin e relievit kanë ndikuar rrjedhat e lumenjve që kësaj pjese i kanë dhënë një pamje të copëtuar. Ato, duke zbritur prej viseve të larta, kanë thelluar shtratin e tyre, me vete kanë bartur material të eroduar. Lumenjtë më të rëndësishëm të kësaj krahine janë: Golemareka, Letnica, Karadaku, Llashtica, Pasjani, Llapushnica etj. Të gjithë këta derdhen në Moravën e Binçës. Relievi i lartë i kësaj zone pengon depërtimin e masave të nxehta të jugut, ndërsa ndaj veriut është e hapët. Zonën e Karadaket të Shku-pit e përshkon izoterma e vjetore 9ºC e 10ºC, kurse reshjet mesatare vjetore janë midis 700 e 800 mm. Kushtet e tilla natyrore janë shprehur në fizionominë e peizazhit. Sipërfaqet më të mëdha janë pyje, duke përfshirë më se gjysmën e territorit të trevës. Sipërfaqet me ara përfshijnë 31% të territorit dhe janë për gjysmë më të vogla se në Drenicë. Kullotat dhe livadhet përfshijnë rreth 11 % të sipërfaqeve të tokave. Një strukturë e tillë e tokave ka kushtëzuar që popullsia të merret me shfrytëzimin e tokave punuese dhe sipërfaqeve me pyje. Blegtoria, për shkak të bazës ushqyese të vogël, është më e kufizuar.   Janë male të larta prej 700 - 1.500 m. Pikat më të larta të këtyre maleve jan: Maja e Kopilaqës me 1.490 metra lartësi, Maja e Zeza me 1.219 metra lartësi dhe Maja Topan me 1.178 metra lartësi. Malet e Karadakut përfshijnë një sipërfaqe prej 389 km2 dhe është e banuar me afro 50 000 banorë, përkatësisht 120 banorë në një km2.3

                  Qendrat e vendbanimeve të Karadakut Shkupi, HaniElezit, Kaçaniku, Vitia, Gjilani, Bujanoc Presheva, Kumanova

                  Vija qarkore e njëres prej trevave më të pasura të Kosovës juglindore gjatë gjithë asaj të kaluare historike me vlera tradicionale dhe të përpunuara të etnosit kombëtar, deri më tashti është treguar të jetë edhe territori më kompakt i varg- maleve të alpeve dardano-ilire dhe shqiptare, Malësia e Karadakut që e pasur me histori dhe reliev të bukur duhej patjetër të kishte një busull për çdo udhëtar nga gjithandej etnisë ose nga vende të tjera të botës. Zona malore e Karadakut paraqet pjesën më të lartë të rajonit të komunave të Karadakut (Shkupi-Hani i Elezit-Kaçaniku-Vitia-Gjilani- Presheva-Kumanova), në të cilën veçanërisht spikatet pjesa e saj jugore, në të cilën disa male kalojnë lartësinë mbidetare mbi 1000m, ku edhe gjendet maja më e lartë në gjithë komunën, Ostrovica (1168 m). Tipar kryesor i morfologjisë së kësaj treve është copëtmi i madh horizontal dhe energjia e relievit. Në këtë pjesë të Karadakut është shteruar lumi i Stanecit me sistemin e tij dhe lumi i Kurbalisë.

      Wikpedia shqip - Karadaku

       

       

      Pjesë nga liri "Shtegtim në histori"

       

       

      Monografia pėr Kokajt 1862- 20`2

       

       
      Guerilja e bashkimit kombëtar dhe Fletushka ''Ushtima e maleve'' - Nga Nijazi Ramadani
      (30 vjetori ideleve të nisura për bashkim kombëtar)

      ATE GAZETAORA.COM

      AlbanianCroatianDanishDutchEnglishFinnishFrenchGermanItalianMacedonianNorwegianPersianPolishPortugueseSlovenianSpanishSwedishTurkish 

       


      Gazeta "Ushtima e maleve", edicioni i parë, fillimisht rezultoi si nevojë e kohes rrjedhë nisma për bërjen e një fletushke(reviste), ku fillet e saj datojnë në ngjarjet madhore të kombit me 10-13 qershor 1979, në 100 vjetorin e Lidhjesë shqiptare të Prizrenit prej një grupi të gjimnazistëve të Gjilanit. Fletushka "Ushtima e Maleve", e cila botimin e saj e konkretizoi me 4 qershor 1980 / 15 janar 1981, e redaktuar nga redaksia e parë në përbërje të Nexhat Rrustemi-"Shpëtimi", Nijazi Ramadani-"Komiti", Naim Kurteshi- "Kuq e ziu", Nevzad Isufi "Furtuna", etj. e ndaluar nga ish-pushtuesi si "veprimtari armiqësore nacionalise-irridentiste".
      Pas një konsulltimi të vazhdueshëm mes periudhes 1979/80, fillimisht si nevojë e kohes rrjedhë nisma për bërjen e një fletushke(reviste), ku fillet e saj datojnë në ngjarjet madhore të kombit me 10-13 qershor 1979, në 100 vjetorin e Lidhjesë shqiptare të Prizrenit prej një grupi të gjimnazistëve të Gjilanit. Sidomos pas kontakteve që po viheshin me Isa (Kokaj)e Nexhat Rrustemi (Shpëtimi)dhe Kemajl (Mali)e Naim Kurteshit(Kuqeziu) pëmes Nevzad (Furtuna) e Abdurrahim Isufit (Sokrati), të cilat më vonë iu shtuan radhëve tona edhe Ismajl Berisha(Vlora), Munafer Ahmeti (Munoja) dhe Musa Haliti "Rrufeja", Nijazi Ramadani "Komiti", ballinen E "Ushtimës maleve" dhe ilustrimet i bëri "Guri". 
      Nga takimi i parë konstituiv i Grupi ilegal të 3/4 qershorit 1980, Kokaj, në të cilin takim ishin të pranishëm: Isa (Kokaj)e Nexhat Rrustemi (Shpëtimi)dhe Kemajl (Mali)e Naim Kurteshit(Kuqeziu) pëmes Nevzad (Furtuna) e Abdurrahim Isufit (Sokrati),Nijazi Ramadani "Komiti", Ismajl Berisha(Vlora), Munafer Ahmeti (Munoja) dhe Musa Haliti "Rrufeja". Pas një darke që shtroi familja e Isah Rrustemit në Kokaj, shtruam nevojen e një organizmimi më të kordinuar për të pasur një bashkërenditje e përgjegjësi në bashkveprimtari ilegale të organizmimit në grupe 3 opo 10 anëtarësh me një program e statut gjithëpërfshirës dhe të integruar në Lëvizjen kombëtare ilegale të atyre viteve. 
      Fillimisht propozuam dhe hartuam një rend dite pesë pikës të cilat i lexoi Abdurrahimi që zotonte një oratori të mirë, kurse procesmbajtës ishim ne që atyre viteve ngjarjet ditore më të rëndsishme shkollore e veprimtaritë tjera jetësore. Ideja ishte që të shënojmë si një koncept bazë për të hartimin e një programi dhe statuti pune për të ardhmën. 
      1. Lufta jonë politike dhe atdhetare për çlirim kombëtar ( Koncepi politik) 
      2. Formimi i një grupi të tipit gueril me karakter të shpëtimit kombëtar.(Celula jopartiake) 
      3. Plani dhe programi i grupit gueril. (Programi dhe statutit). 
      4. Qëndrimi unik ndaj pro dhe kontra pushtuesit, dhe popullit.(Deklaratë politike) 
      5. Nxjerrja e fletushkës "Ushtima e maleve", 
      Kokaj, më 04 qershor 1980. 
      * Pragami nismëtar dhe deklarata politike: 
      I. Programi i grupit nismëtar, hartimi i një programi praktik pune që do të jetë bazë që të mbahet në konsipracion të plotë (fshehtësi), ku përfshihen veprimatria politike e organizative si një front i përbashkët gjithëkombëtar me statut e progra jopartiak. 
      II. Formimi i një elite(grupi) për kordinimin e kunëve organizative s një lëvizje kombëtare për çlirim, duke mos përjashtuar luftë e armatosur si vazhdim i një lufte të gjatë çlirimtare të popollit për liri dhe pamëvarësi.. Njëkohësisht do të mbështes Republikën e Kosovës si shtet i barabartë me të tjerat shtete... 
      III. Konceptimi i një parimi bazë për veprimtarinë tonë drejt bashkimit(integrimit) kombëtar..\ 
      IV. Fuqishëm mbështësim programin e LSHP, Kuvendin e Junkut, dhe Konferencn e MUkjes dhe të Bunjajt dhe luftën e gjatë të popullit tonë me penë e pushkë për liri dhe pamëvarësi kombëtare. 
      V. Integrimi i grupit në një front të përbashkët me qëndrime unike ndaj çështjes kombëtare të pazgjidhur..veprimatria unike ilegale e të gjirha forcave atdhetare. 
      VI. "Ushtima e maleve", të jetë si organ informativ, politik ,... 
      Miratuar më 04 qershor 1980, Kokaj, Gjilan, Kosovë 
      Pas aprovimit të rendit të ditës nga përfaqësuesit e pranishmit, biseduam edhe për planet e nxjerrjes së fletushkës "Ushtima e maleve", si organ i grupit. Fillimisht, diskutoi Isah Rrustemi " Shokë numri i parë fletushkës "Ushtima e maleve", po botohet në kuader të 100 vjetorit të Lidhjesë sh. të Prizrenit, atëherë kur edhe u lëshuan rrezet e para për liri, çlirim e bashkim kombëtar të vilajeteve shqiptare në një shtet të pavarur kombëtar dhe bashkimit të forcave në mbrojtjen e atdheut të pushtuar nga Osmanet dhe synimet grabitçare të më vonshme prej shovenistëve të Ballkanit. Pasi që më kalohet fjala te unë (Nijazi Ramadani). 
      Shokë. Historia e popullit të Kosovës dhe e kombit është plotë ngjarje të lavdishme dhe shembuj të shkëlqyer vetëmohimi dhe heroizmi në luftën për çlirim... një shembull mund të jemi edhe ne me veprimtarinë tonë". Pastaj, folën edhe Abdurrahimi, Kemajli, Ismajli, Nevzadi, Nexhati, etj, duke marë për obligim dhe detyrë punët në përgaditjen e gazetës "Ushtima e maleve". 
      Materialet e dërguar për numrin e parë nga "Shpëtimi","Komiti", "Kuqeziu", "Furtuna", i korrektoi dhe daktilografoi: Shpëtimi me makinën e tij, të sjell nga babai i tij, i cili punonte përkohsisht në Gjermani dhe nga "Komiti" me makinen e shkrimit të Musa Halitit, i cili kishte siguruar se makinan e kishte sjellë babai i tij (Musës) nga gjermani ( nga një takim pune në lokalet e shkollës fillore "Liria" në Kokaj nga Nexhati. Musai, unë(Nijaziu) dhe Isa. Veprimatria ilegale fokusohet në vetëdijësimin dhe ngritjen e nivelit dhe ndërgjegjjes kombëtare si përmes literaturës historike, letrare dhe artistike me efekte publicistike, si gazeta "Liria", "Zëri i Koosvës", Ushtima e maleve"( si organ i yni), botimet: " Me pushkë e pend për lri e pamëvarësi"," Shota dhe Azem Galica"( autorit Haxhiu), romani "Mic Sokol" , S.Godos, "Këngët e lirisë", grup autorësh, gazeta "Shqipëria e re", e tjerë. 
      Përmbajtja e Ushtimës maleve, numri i parë kishte të përfshirë në balinën e saj, një gravuar të punuar me temë Qëndresa nga "Guri", pasonte me poezi si himni "Kosova" të Asdrenit, poemën e Mitrush Kutelit, "Kosova", trajtesat historike "Me pushkë e penë për liri dhe pavarësi, Lidhja shqiptare e Prizrenit, Lufta për autonomi dhe pavarsi kombetare 1910-12, Luftat Ballkanike, Konferenca e Londrës, Parisit dhe Versajit( Komiti, Shpëtimi, "Furtuna", "Kokaj") . Cikël me krijime letrare nga "Kuqeziu", "Komiti", "Shpëtimi", e tjerë. Edhe një takim përbullës em rastin e promovimit të numrit të parë dhe prgaditjes së numrit të 2(dytë) të mbajtur në Livoç të Ultë, rezultoi me shpërndarjen e redakësisë dhe udhëheqjesë së grupit për të punuar pamëvarsisht dhe me strukrura të ripërtrira apo me shuarjen e tyre, përshkak të konspiracionit me një vendim unanim të pranishmëve. 
      Arrestimet, bastisjet, burgosjes dhe procesi gjyqësor ndaj Grupit ilegal dhe fletushkës "Ushtima e maleve" 
      (Plotësohet nga të dhënat e grumbulluara prej grupi ilegal (gueril): 
      Nexhat Rrustem(Kokaj), i arrestuar dhe i burgosur me këtë rast, i akuzuar si një nga oraganizatorët kryesor i liruar në munges fakteve. 
      Nijazi Ramadani(Kokaj), i arrestuar me 24 korrik 1981,i akuzuar si një nga oraganizatorët kryesor dhe i torturua sikur shumica e anëtarëve të grupit dhe, i denuar me burgim me 1 gusht 1981, në procesin gjyqësor ndaj grupit ilegal dhe "Ushtoimës maleve", pas mbajtjes në procesin hetues ndaj grupit dhe "Ushtimës maleve", detyrohet që vitin e tretë t'i nështohet provimeve të klasës për shkak se procedurat hetuese nuk e lejuan të ketë qasje në shkollim të rregulltë, më në fund shpallët i pa vajshëm në munges provava. 
      Musa Haliti (Kokaj) i arrestuar, bastiset shtëpia dhe i akuzuar pë veprimtari të organizuar në grupin ilegal dhe gazeten "Ushtima e Maleve". Lirohet të gjithë sikur edhe shumica e të rinjëve të trajtuar të tjerët në mungesë të dëshmive mbi të cilat akuzohen, nuk arritën ta "kapin" as një fletë, as eksemplarë të gazetës të cilat janë mbledhur pas leximit nga Nexhati, Nijazi, Isa dhe Musai. 
      Kemajl Kurteshi, i arrestuar dhe i burgosur, lirohet si i dyshuar për veprimtari të organizuar i akuzuar si një nga oraganizatorët kryesor.. sigurimi jugosllav si të dyshuar në lidhje me grupin dhe fletushkën ushtima e maleve dhe botimeve tjera, të "nacionaliste e seperiste", janë marrë në polici edhe Selajdin Abdullahu, Sadik Haxhiu, si edheAbdurrahim Isufi(Gjyrishecë) i trajtuar nga sigurimicat, por më vonë lirohet si i dyshuar për veprimtari të organizuar. Ismajl Berisha (Svircë) i ndaluar nga policia ushtarake sa ishte ushtar në marinën ushtarake dhe më vonë i liruar, sikur edhe Naim Sahiti (Budrikë), i cili ishte i vetmi nga të gjithë grupi që arratiset në botën e jashtme. 

      Gazetë e pavarur e Kosovës lindore, "Ushtima e Maleve", Nr. 3, 4, 5,.. Kokaj, Gjilan, 1998~2001

      Akti. i rifillimit me botimet e shkrimeve enciklopedike të qershorit të vitit 1998, pas daljesë në skenë të UÇK-së dhe aletëve perendimor, duke sjell botimin e veçantë:" Kosova dhe vetëvendosja","Ushtima e maleve", Tiranë, 1998, pastaj rifillimin në vitin 2000, kur është "datëlindja e saj e dytë" apo "ringjallja e saj" e rifillimit të punës së saj, publicistkë, "Golgota e fundit", botim special nga "Ushtima e maleve". 
      "Ushtima e maleve", edicioni i tretë nga janar /prill 2001, me botimet e veta ka sjell materiale ekskluzive: Informacine-lajme, aktualitete nga zhvillimet në Kosovën juglindore ( Lugina e Preshevës dhe Maqedonia perendimore), duke sjellë krijime dhe shkrime publicistike dhe të huazuara apo të përkthyera nga mediumet më të ndryshme të botës, si dhe ka për qëllim krijimin e një transverzale për qasjen dhe integrimen e shqiptarëve dhe të tjerëve ne sferat e zhvillimeve shkencore historike-aktuale me dëshmitë, faktet dhe zhvillimet më të rëndësishme globale dhe mbarë shqiptare.me të gjitha zhanret e shkrimeve gazetareske, duke përfshirë editorialin, komentin, replikën,reportazhin, përshkrimin, skicën,fejtonin etj. Gjatë veprimtarisë së saj, si një nga mediumet evetme të shkruara nga ky rajon i trazuar nga konfliktet e armatosura të shkatuar nga pushteti okubues dhe gjenocidial i Millosheviqit. "Ushtima e maleve", si mdium i shkruar e përkoshmja "Ushtima e maleve", ku përveç editimeve informative, aktualiteteve, art-kulturore,historike, enigmatike, fejtonistikë, ku u boton artikuj të ndryshëm dhe shkrim letrare dhe publicistike. Aty botohen shkrime nga më të ndryshme të redakuar Nijazi Ramadani, redaktor përgjegjës, menaxher: Fatmir Arifi, përgaditja teknike, Arbëresh Dalipi, të cilët me punën e tyre vullnetare pos rreshtimit nën obrrellen çlirimtare si luftëtar të lirisë, kontribuan që shkrimet aktuale t'u ofrohen para lexuesve edhe në vijat e frontit të rezistencës së armatosur të UÇPMB-së dhe UÇK-së të botuar në përkohshmja mujore "Ushtima e Maleve" në vitin 2001/2002, Nr. 03, 04, 05, 06( dy numrat e parë ishin botuar me 4 qershor 1980 / 15 janar 1981), ku e ka pasqyruar edhe zhvillimet aktuale, politike, kulturore, historike, letrare të atyre viteve të cilat patën përfshirë rajonin si Kosovën dhe ish Jugosllavinë Jugore, të viseve shqiptare të aneksuar pas Kongresit të Berlinit, Konferencës së Shën-Stefanit, Lidhjes Sh. të Prizrenit, Luftrave Balkanike, Jugosllavisë së Versajit 1919, si dhe të ripushtuara edhe pas Lftës Dytë Botërore.Në këtë gazetë është botuar gjithçka drejt për së drejti dhe nga dorëshkrime. Kjo gazetë është mbajtur me punë, përkushtim dhe seriozitet. Dalja e kësaj të pëkohshme ka pasur misionin e shtypit të lirë dhe të pavarur para lexuesve të shtresave të ndryshme.

      Nga Nijazi Ramadani

      30/05/2009 - 09:07:07 | Komente: 1 | Shikuar: 4283 | Print | Email | Lart
      « Para | Tjetra »
      Komentet

      1. Postuar nga: Musa Haliti

        Plotësim sipas kujteses se Musa Halitit: 
        Nexhatin, ne bashkëmoshatarët e tij dhe ma të moshuarit e fshatit e njohim si një djalosh i urtë dhe nxënës shembullor. Pas shkolles fillore që e ndoqi si gjith ne, ne Kokaj, Llovcë e Pogragjë, vazhdoi shkollen e mesme ne Gjilan. Qysh si i ri 16 vjeqar u angazhua bashkë me bashkëfshatarët e tij, Isën, Musën, Njiazine në lëvizjen për çlirimin e Kosovës duke qenë antar aktiv i Grupit Gueril te formuar pikërisht në Kokaj me iniciativën e Ises dhe disa shokëve të tjerë. Ai e redaktoi dhe e shtypi me makinen e vet të shkrimit fletushkën e grupit «*Ushima e Maleve*» në të cilën shkroi edhe disa poezi e shkrime historike mbi shqiptaret. Nxënës i shkollës së mjekësisë në Prishrinë ishte pjesmarrës aktiv i demostratave te 81-tes. U persekutua nga regjimi serbo-jugosllav si shumë antarë tjerë të grupit dhe shumë të rinjë tjerë kosovar.

      Shkruaj koment
       

      Komentet mund të postohen nga:
      (1) anëtarët e blogut, duke loguar në formën e vendosur në anë (regjistrohuni këtu nëse nuk jeni).
      (2) jo anëtarët, komentet e te cilëve publikohen pas aprovimit

       
      - See more at: http://gazetakritika.net/Forumi/Doreshkrim.php/index.php?itemid=2068#sthash.zabM7Cyk.dpuf
       
       

       

      Martirë: Dëshmor martirë të martirizuarit (të vrarë, plagosur, internuar, burgosur dhe torturuarit), pjesëtar të UÇK-së nga fshatit Kokaj gjatë viteve 1943-2000[1]

      Familja Rashiti-Kokaj

      Daut Dauti Rrahmani, ka lindur në fshatin Kokaj me 1910, ishte udhëheqës i fshatit, pjesëmarrës i Luftës i rezistencës së armatosur përgjatë udhë frengit të Kosovës lindore. Në vijën e frontit të asaj lufte marrë plagë vdekjeprurse dhe është bartur në shpinë nga Isah Mustafa(Haxhi Mustafës Kokajve nga vija e frontit në Raincë të Preshevës deri në Cërraticë me 28 gusht 1944 plagoset nga kisha serbe në fshatin Bilaq, ku nga plagët e marra edhe vdes pas pakë ditësh. Varroset në fshatin Kokaj.Ja si e kujtojnë bashkë pjesëmarrësit e tij në atë fushëbetejë të rëniesë: Në vjeshtën e vitit (10 tetor)1944 forcat vullnetare shqiptare, të stacionuara jo larg pjesës së hekurudhës së fshatit Corroticë, kishin ndërmarrë një kundërsulm ndaj atyre serbe. Një njësi e vogël e luftëtarëve shqiptarë, në krye me gjyshin tim, i kishin ndjekur serbët, të cilit kishin ikur në drejtim të fshatit Bilaq. Duke sulmuar, ishte plagosur dhe kishte mbetur prapa, pasi që nuk kishte qenë në gjendje të tërhiqej me tjerët. Më vonë, një njësi e përbërë nga shokët e tij, ishin kthyer dhe pas një luftimi, sërish të rreptë, e kishin tërhequr Dautin, të plagosur rëndë. Para vdekjes e kishin dërguar te shtëpia në kodër, pasi që e dinin se ai aty i kishte kushërinjtë. Atë natë vjeshte gjyshi im kishte dhënë shpirt në krah të axhës Dan. Të nesërmen ai e kishte dërguar kufomën në fshatin, që gjendej disa orë larg, ku gjyshja ime dhe të tjerët po e prisnin me lot në sy. E kisha dëgjuar disa herë tregimin e rënies heroike të Dautit në mbrojtje të kufirit të atdheut, i cili atëherë përfundonte në hekurudhë dhe deri aty ky shtriheshin tokat e fshatit Corroticë dhe fshatrave të tjera në vijën Bujanoc-Preshevë. Kur xha Dani, me lot në sy, tregonte detajet e aksionit, që kishin rezultuar në rënien e Daut Dautit.[2]

       

      • 2. Rifat Qazimi i bashkohet Batalonit kosovar të Rinisë pas shpërbërjes së rezistencës e armatosur në Frontin Lindor të Kosovës juglindore. Rifati ishte djali i tretë i Qazimit Ismajlit ~ Kokajve(kaçak i njohur) i lindur me 1926 në fshatin Kokaj. Ai, gjatë pushtimit italian- (në ditët e Shqipërisë 1941-1943), kishin ikur nga fshati i tij prej zullumit të pushtueseve bullgar, ku ishte pushtimi e shtypja më i egër dhe vendosën në Domorocë të Kamenicës. Rufati me formimin e Batalionit të Rinisë Kosovare, skur shumë atdhetar të tjerë antifashist iu bashkua radhëve vullnetare. Rufat pati fatin e këtij batalioni që shumë prej tyre mbeten të vrar nga forcat çenikepartizane serbe. Ai u vra më nëntor 1944, me 6 pjesëtarë tjerë të Batalionit kosovar të Rinisë në moshën 27 vjeçare, mbase vrasja e tyre, duke i nxjerrë nga ana e një pjesëtari serb për t'i pushkatuar pastaj, do të irritonte luftëtarët e këtij batalioni që qoi deri te shpartallimi i plotë dhe bashkëngjitja me Shaban Polluzhen. Varri nuk i dihet.
      • 3. Rrustem Dalip Rrustemi, i lindu në Kokaj, njëri nga djemtë e Dalipit të Rrustemit, pasi që pushtohet fshati i tij nga forcat serbo-bullgare të Brigadës së XVII-të Maqedone, ishte arratisur për t'iu bashkuar më pastaj forcave shqiptare të tërhequra kah Karadaku lindor. Mirëpo fati i tij ishte tragjik më 28 nëntor 1944, kur në fshatin Gosponicë, kishin hyrë forcat e mobilizuara serbe të Brigadës III të Preshevës, Rrustemin, këto banda kriminale e vranë sa ishte mysafir së bashku me 33 banorë të Gosponicë dhe Bukurocës keqe dhe tjerë viktima të terrorit të ushtruar ndaj popullatës së pafajshme të këtyre lokaliteteve nga bandat serbo-bullgare nëntor 1944, varroset në vendin varrezën masive në Gosponicë të Preshevës.

      2 Të plagosur[redakto]

      Të plagosur nga fshati Kokaj gjatë Luftës dytë botërore :

      3 Të humburë[redakto]

      • Qemajl Haqif Zeqiri i lindur me 1938 në Kokaj, duke u kthyer për pushim nga shërbimi ushtarak vdes aksidentalisht pasiqë treni Express nuk ndalet në Tasaj, ai hidhet nga treni dhe godet shtyllën nga merr plagë vdekjeprurëse. Aksidenti pasoi pasiqë ushtarët që kishin prejardhjen nga kufizohej pas tërmetit katastrofal të Shkupit më 1963. Nga Stacioni i trenit në Preshevë edhe trupi i tij bartet në Shkup dhe përzihet sëbashku me trupat e viktimave të paidentifikume të tërmetit, varroste në Shkup. Varri as sot nuk i dihet.
      Arben Ramadani

      4 Dëshmorët, martirët e të plagosurit e luftës së fundit në Kosovë dhe Kosovën lindore 1997-2000

      • 10. Rabit (Tahir) Dalipi, nga fshati Kokaj, mosha 48 vjeçar, babai 8 fëmijëve, i vrar me 6 prill 1999, nga paramilitarët serb në Llocë, duke u kthyer në shtëpi në Kokaj pasi që një ditë më pare ishin larguar nën breshrin e armëve nga forcat militare serbe.
      • 11. Avdi (Selver) Rexhepi, mosha 22 vjeçar i vrar me 6 prill 1999, nga paramilitarët serb në Llocë, duke u kthyer së bashku me Rabitin (dhe dy moshatarët e tij të fshatit Llocë) në shtëpi në Kokaj pasi që një ditë më pare ishin larguar nënbreshrin e armëve nga forcat militare serbe.
        https://sq.wikipedia.org/wiki/Skeda:MONOGRAFIA_FINALE.pdf]]

      5 Rabit Tahir Dalipi dhe Avdi Selver Rexhepi

      • Ata janë përkujtuar nga familjaret e Kokajve me 5 prill, ku para dhjetë viteve u masakruan nga paramilitarët serbë. / Sot është një ditë përkujtimi për të martirizuarit e kokajve të 5 prillit, që janë të varrosur në katundin Llocë, ku me këtë rast janë vendosur kurora lulesh mbi varret, Avdi Rexhepit dhe Rabit Dalipit, prej bashkëfshatarëve të Kokajve. Kjo ditë që sa më shumë të kalojë koha aq më e rëndësishme do të bëhet më 17 Shkurt, kur do të hyjë në historinë e saj edhe Dita e Pavarësisë, ku simbolikisht është ngjarja më e rëndë-sishme për lirinë që po e e gëzojmë sot.. Rabit Dalipi 17. 02.1951 - 05. 04. 1999 ; Avdi Selver Rexhepi 01 10 1975 - 05. 04. 1999 / Janë mbushur 10 vjet nga martirizimi i kushërinjve tanë, Rabit Dalipit dhe Avdi Zymerit. Ata u vranë nga një grup i paramilitarëve serbë që trimëroheshin kur gjenin njerëz të paarmatosur duke mos i kursyer as fëmijët dhe gratë që vranë në të njëjtën ditë kur masakruan për vdekje edhe Rabit Dalipin dhe Avdi Rexhepi. Më 5 prill të vitit 1999 kur lufta kundër për çlirimin e Kosovës po merrte hov duke mposhtur dhe poshtëruar gjithnjë e më shumë forcat e armatosura serbe, grupet ushtarake, paramilitare dhe polic-ore serbe gjithnjë e më shumë hakmerreshin në popullatën civile shqiptare. Një grup i tillë solli shkatërrim dhe vdekje edhe anët tona. Në këtë ditë, para 10 viteve, një duzinë paramilitarësh serbë, si hiena, erdhën në Kokaj për të vrarë, plaçkitur dhe djegur në këtë pjesë të malësisë së Karadakut, ashtu siç kishin bërë para 50 viteve. Duke ardhur nga Ranatoci, grupi i këtyre kriminelëve serbë u nda në dysh me të hyrë në Kokaj. Njëri grup i paramilitarë serbë me vetura, traktor dhe gjëra tjera të plaçkitura ishte nisur në drejtim të Llovcës. Në mes Kokajve dhe LLovcës, aty te Podi apo te Rrënjët, këta paramilitarë masakruan Rahim Ymerin dhe një grua të Ranatocit e cila ishte mysaf-irë në Llovcë. Egërsirat serbe, pas ushtrimit të dhunës shtazarake, më në fund i kishin djegur këta dy njerëz të pafajshëm. Në të njëjtën kohë, të hipur mbi një traktor Rabit Dalipi, Avdi Zymberi, Sami Xhelilin, Xhemail Halimin dhe Nazmi Hajdinin, nga Pogragja ishin nisur për në shtëpitë e tyre në Kokaj dhe Llovcë. Me të arritur në Elbishtë ky grup u takua me vrasësit dhe plaçkitësit serbë që po largoheshin nga Kok-ajt dhe Llovca pas vrasjeve dhe plaçkitjeve. Por, bishat nuk ishin ngopur me vrasje ndaj të pambrojturve dhe vepruan njësoj edhe me këta që hasën rrugës. Nga tërë këta shpëtoi vetëm Nazmiu, të cilin e kishin lënë për të vdekur. Pastaj, paramilitarët serbë vazhduan rrugën e ikjes për në Pasjan duke vepruar njësoj edhe në Pogragjë. Paramilitarët serbë, atë ditë, vetëm në Kokaj dhe LLovcë vranë 7 njerëz, të cilët u varrosën të nesërmen. Nën organ-izimin e Mejdi Hajrizit nga Pogragja dhe disa të tjerëve nga Llovca, jo larg varrezave të katundit, u bë varrimi i këtyre martirëve që u përcoll nga një kontroll i forcave të rregullta të policisë serbe. Edhe pse kanë kaluar 10 vjet nga vrasja e Rabitit, Avdiut dhe të tjerëve, është koha që t’i përkujtojmë njerëzit tanë të cilët nuk patën fatin që ta shohin lirinë që ne e gëzojmë sot e për të cilën u martirizuan ata. Të mos e harrojmë Rabitin me karakterin e urtë e të butë që kishte e të cilin kurrë nuk e dëgjuam të thoshte një fjalë të keqe për askënd. Prezenca e tij në mesin tonë gjithmonë ka sjellë gaz dhe hare. Edhe energjia që posedonte Avdiu ishte mahnitëse. Kur ndalemi pak për të pushuar nga hallet e kësaj bote dhe mendojmë e kujtojmë momentet e bukura që kemi kaluar me Rabitin dhe Avdiun, vetëm atëherë e shohim sa shumë na ka marr malli për ta. Atëherë na kujtohet fytyra gjithmonë e qeshur e Rab-itit, të cilit, çkado që i bënim, nuk kishim gjasa që ta hidhë-ronim. Ne, sot duhet t’ua komunikojmë Rabitit, Avdiut dhe të tjer-ëve faktin se si i kemi mposhtur e poshtëruar vrasësit e tyre dhe shumë të pafajshmëve të tjerë. Duhet të lutemi që edhe Zoti t’i dëgjoj fjalët tona të mira qe kemi për njerëzit e tanë siç ishte Rabiti dhe Avdiu, e që nuk patën shumë fat në këtë botë.[3]

      6 Invalid dhe veteran të UÇK-së[redakto]

      • Qemajl Jakup Zeqiri-Kokaj i lindur më 1979, pjesëtar i Brigadës 128, operacioni "Shigjeta" të UÇK-së të Zonës së Pashtrikut, i plagosur në maj 1999, gjatë luftimeve pas thyrjes së kufirit shqiptaro-kosovarë. Invalid i luftës së UÇK-së.

      7 Biografia[redakto]

      Qemajl Jakup Zeqiri-Kokaj i lindur më 1979, (djali i madh i Jakupit të Haqif Kokës, edhe Haqifi ishte rob lufte si pjesëtar i Batalonit shqiptar "SS-Skenderbeg", pastaj i mobilizuar dhe i plagosur në Brigadat e UNÇ të Kosovës 1944), Qemajli në filim të vitit 1999, iu bashkua rradhëve të UÇK-së së bashku me Arbenin(tash më dëshmor i kësaj lufte), Agronin(nip iu Kokajve nga Gosponica), Arifin, Miftarin, Llukmanin, si pjesëtar i Brigadës 128, operacioni "Shigjeta" të UÇK-së të Zonës së Pashtrikut, i plagosur në maj 1999, gjatë luftimeve pas thyrjes së kufirit shqiptaro-kosovarë. Invalid i luftës së UÇK-së. Edhe xhaxhai i Qemajlit, emrin e të cilit e mba me krenari veterani dhe invalidi i luftës së fuindit, Qemajli.[1] Qemajl Haqif Zeqiri ishte i lindur me 1938 në Kokaj, pasiqë kishte pasur një operacion ishte duke u kthyer për pushim nga shërbimi ushtarak vdes aksidentalisht pasiqë treni Express nuk ndalet në Tasaj, ai hidhet nga treni dhe godet shtyllën nga merr plagë vdekjeprurëse. Aksidenti pasoi pasiqë ushtarët që kishin prejardhjen nga kufizohej pas tërmetit katastrofal të Shkupit më 1963. Nga Stacioni i trenit në Preshevë edhe trupi i tij bartet në Shkup dhe përzihet sëbashku me trupat e viktimave të paidentifikume të tërmetit, varroste në Shkup. APJ- pasi që pë shqiptarin e zhdukur kurë nuk u interesua që t'ia gjej dhe kthej eshtrat e tij, familjes edhe varri as sot nuk i dihet.

      8 Dëshmorë[redakto]

      • 13.Arben Ramadani i lindur më 13 qershor 1981 në Kokaj. Ishte pjesëtar i UÇK-UÇPMB-së pas luftës së Kosovë iu bashkua radhëve të luftëtarëve të Lirisë në Kosovën Lindore dhe me me 19 maj(2000), gjatë kalimit të zonës kufitare me armatim qëllohet për vdekje nga plumbat e armikut. Ashtu të plagosur, shokët e tërheqin deri në pikënApokalips e 

      Behind the Scenes of My Home Page

      Ushtima e maleve

      Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

       

       

      1 Ushtima e maleve

      Revista e përkohshme Ushtima e maleve/e Maleve, edicioni i parë, fillimisht rezultoi si nevojë e kohes rrjedhë nisma për bërjen e një fletushke(reviste), ku fillet e saj datojnë në ngjarjet madhore të kombit me 10-13 qershor 1979, në 100 vjetorin e Lidhjesë shqiptare të Prizrenit prej një grupi të gjimnazistëve të Gjilanit. Fletushka "Ushtima e Maleve", e cila botimin e saj e konkretizoi me 4 qershor 1980 / 15 janar 1981, e redaktuar nga redaksia e parë në përbërje të Nexhat Rrustemi-Shpëtimi,Nijazi Ramadani-KomitiKemajl Kurteshi -Naim KurteshiKuq e ziuNevzad Isufi Furtuna, e ndihmuan për botim grupin ilegal dhe organin e tyre me shkrime letrare e historike edhe shpërndarjen e fletushkës Ushtima e maleve në Gjilan, e ndaluar nga ish-pushtuesi si veprimtari armiqësore nacionalise-irridentiste. U takon radhëve të organizuara të "Grupit ilegal" dhe veprimtarisë si një celulë e organizuar mirë me dhjetsh, që ishin shoku të pandashëm.Në fakt ky dhjetësh ka funksionuar, poashtu fshehtë, si një bërthamë gjysmëilegale e organizuar mirë , edhe gjatë viteve të mëparshme ('79.'80, '81)"

      Revista e përkohshme 'Ushtima e maleve KRYEFAQJA. Nisma për bërjen e një fletushke(reviste), ku fillet e saj datojnë në ngjarjet madhore të kombit me 10-13 qershor 1979, në 100 vjetorin e Lidhjesë shqiptare të Prizrenit prej një grupi të gjimnazistëve të Gjilanit. Sidomos pas kontakteve që po viheshin me Isa (Kokaj)e Nexhat Rrustemi(Shpëtimi)dhe Kemajl Kurteshi(Mali)e Naim Kurteshit(Kuqeziu) pëmes Nevzad Isufit (Furtuna) eAbdurrahim Isufit (Sokrati), të cilat më vonë iu shtuan radhëve tona edhe Ismajl Berisha(Vlora), Munafer Ahmeti (Munoja) dhe Musa Haliti"Rrufeja", Nijazi Ramadani "Komiti",Sadik HaxhiuNaim s Sahiti, si dhe ballinen e "Ushtimës maleve" dhe ilustrimet i bëri "Guri".Tak imi i parë konstituiv u mbajt më 3/4 qershorit1980Kokaj, pas një darke që shtroi familja e Isah Rrustemit në Kokaj, shtruam nevojen e një organizmimi më të kordinuar për të pasur një bashkërenditje e përgjegjësi në bashkveprimtari ilegale të organizmimit në grupe 3-she redaksia 11 anëtarësh me një program e statut gjithëpërfshirës dhe të integruar në Lëvizjen kombëtare ilegale të atyre viteve.Materialet e dërguar për numrin e parë nga Shpëtimi,KomitiKuqeziuFurtuna, i korrektoi dhe daktilografoi: Shpëtimi me makinën e tij, të sjell nga babai i tij, i cili punonte përkohsisht në Gjermani dhe nga "Komiti" me makinen e shkrimit të Musa Halitit, i cili kishte siguruar se makinan e kishte sjellë babai i tij (Musës) nga gjermani ( nga një takim pune në lokalet e shkollës fillore Liria në Kokaj nga Nexhati. Musai, Nijazi dhe Isa. Veprimatria ilegale fokusohet në vetëdijësimin dhe ngritjen e nivelit dhe ndërgjegjjes kombëtare si përmes literaturës historike, letrare dhe artistike me efekte publicistike, si gazeta Liria,Zëri i KoosvësUshtima e maleve( si organ i grupit, botimet: " Me pushkë e pend për lri e pamëvarësi"," Shota Galicadhe Azem Galica"( autorit Haxhiu), romaniMic Sokol , Sabri Godos, [Këngë e lirisë

      , grup autorësh, gazeta Shqipëria e re,Ushtima e Maleve,(Gazetë lokale botuar në Shqipëri,Gazeta “Ushtima e Maleve”,Peshkopi, l3.6.l978) prej nga e kishte marrë edhe emrin, e tjerë.

      Përmbajtja e Ushtimës maleve, numri i parë kishte të përfshirë në balinën e saj, një gravuar të punuar me temë Qëndresa nga "Guri", pasonte me poezi si himni Kosova të Asdrenit, poemën e Mitrush KutelitKosova, trajtesat historike "Me pushkë e penë për liri dhe pavarësi, Lidhja shqiptare e Prizrenit, Lufta për autonomi dhe pavarsi kombetare 1910-12, Luftat Ballkanike, Konferenca e Londrës, Parisit dhe Versajit( Komiti, ShpëtimiFurtunaKokaji) . Cikël me krijime letrare nga "Kuqeziu", "Komiti", "Shpëtimi, e tjerë. Edhe një takim përbullës em rastin e promovimit të numrit të parë dhe prgaditjes së numrit të 2(dytë) të mbajtur në Livoç të Ultë, rezultoi me shpërndarjen e redakësisë dhe udhëheqjesë së grupit për të punuar pamëvarsisht dhe me strukrura të ripërtrira apo me shuarjen e tyre, përshkak të konspiracionit me një vendim unanim të pranishmëve.Arrestimet, bastisjet, burgosjes dhe procesi gjyqësor ndaj Grupit ilegal dhe fletushkës "Ushtima e maleve", u zhvillua gjatë verës 1981, pasi që nuk arritën ta zbulojnën asnjë eksemplarë të saj, u liruan. Fillimisht kanë qenë anëtar i celulës së formuar me 4 qershor në Kokaj, kurse pas nxjerjes së fletushkësUshtima e malevedhe për t'i ikur hetimeve të atyre viteve me 15 janar 1981 të gjithë anëtarët të Grupit kooptohen në tresheDrejtues (që ishte strukturë më e sigurt dhe organizim më i lartë i Organizatës). Në këtë cilësi kanë qenë deri në fund të vitit '81-shes, ndërkohë vepronin në sigurimin e materialeve që vetëdijesonin masat kombëtare për një rreshtim të ri të atyreve viteve, si dhe "mbulonin" terrenin me bashkëpunimin me punëtorët e "përkohshëm" në radhet e mërgimtarëvedhe familjareve tanë.Pos aksioneve të shumta si thyerje fotografish të Titos=Shubashiqit, te Konvikti i nxënësve dhe studenteve në Gjilan etj, shkruarjes dhe shperndarjes së pamfleteve, shkyerje flamujsh dhe pllakateve të ndryshme propagandistike të regjimit, pas aneksimit serb të Kosovës nga Serbia me 27 korrik 1945, që kurrë nuk është pranuar një aneksim i dhunshëm shkruarje parullash e shpërndarje traktesh, sigurimin e një tjetër mjeti më praktik për shumëzim, me të cilin janë shumëzuar traktet e shpërndara në Konviktet e nxënësve dhe studentëve në UP-së dhe ato të shpërndara në Preshevë si dhe sigurimin me një teknikë tjetër të nevojshme për punë tëfshehtë, kanë marrë pjesë në përpilimin, përgatitjen teknike dhe shpërndarjen e tyre. Në zgjerimin e radhëve dhe për këtë qëllim ka shkuar të vedprojnë një kohë në malësi të KaradakuGollakutanamoravë dhe forma të ndryshme janë mbajtur lidhje të fshehta me të burgosurit si ideolog të Lëvizjes së atyre viteve dhe udheheqës shpirtëror si: Adem Demaqi Metush KrasniqiDajkoci, Isa Kastrati,Rexhep MalaFazli Abdullahu, e veprimtarë të tjerë, solidarizimi edhe gjatë qëndrimit të tyre në burg, ideali i tyre". Pas gjurmimeve sistematike të UDB-së aty kah marsi i vitit 1981 dhe në korrik e gusht të verës së'81-es, po hetohej veprimtaria e tyre dhe nga shefat e lartë tëUDB-së sëKosovës. Të cilet në munges të provave për të dyshuarit, ata i lirojnë gjoja për të reflektuar, por në fakt për ta zënë me "në vepër...". Të vetëdijshëm për rrezikimin e drejtpërdrejtë që të gjith kishin qënduar në në Kosovë, pos Naim Sahitit, i cili largohet në botën e jshtme, ata tregohen shumë aktiv: vihen në kontakt me organizatat shqiptare në mërgim, krijojnë lidhje me simpatizantë të çështjes shqiptare në ZvicërGjermaniBelgjikë, si dhe në Gjermani lidhje të rregullta me jashtë. Krahas kësaj, përgatiti botimin dhe shkrajnë vetë shumë artikuj për fletushkën "Ushtima e maleve". Veç organit të Organizatës që i takonin ata përgatiten edhe publikime të tjera. Ata kishin shpërndar "Këngët e lirisë", një përmbledhje me poezi që u bë kushtrim rinisë kosovareshqiptare. Pastaj përgatiten dhe shpërndan përmbledhjen me artikuj të regjistruara në disqe të shtypit të huaj Rreth ngjarjeve në Kosovësi dhe demaskuan përmes botimeve të publikuara me rastin e 100 vjetorit të LSHP, kunder elaborateve të njohura të elaboruara nga Vasa Çubriloviqit "Shpërngulja e shqiptarëve, dëbimin e tyre", Naçertenja""Cvejiqit.

      Monografia fq.145 shflet.Ushtima e maleve(Fletushka)

       

      2 Gazetë e pavarur e Kosovës lindore, Ushtima e Maleve

      Kjo magazinë rifilloi botimin me, nr. 3, 4, 5,.. Kokaj, Gjilan, 2001/02. Akti i rifillimit me botimet e shkrimeve enciklopedike të qershorit të vitit 1998, pas daljesë në skenë të UÇK-së dhe aletëve perendimor, duke sjell botimin e veçantë:Kosova dhe vetëvendosja,Ushtima e maleve1998, pastaj rifillimin në vitin 2000, kur është "datëlindja e saj e dytë" apo ringjallja e saj e rifillimit të punës së saj, publicistkë, Golgota e fundit, botim special nga Ushtima e maleve. [Ushtima e maleve], edicioni i tretë nga janar /prill 2001, me botimet e veta ka sjell materiale ekskluzive: Informacine-lajme, aktualitete nga zhvillimet në Kosovën juglindore ( Lugina e Preshevësdhe Maqedonia perendimore), duke sjellë krijime dhe shkrime publicistike dhe të huazuara apo të përkthyera nga mediumet më të ndryshme të botës, si dhe ka për qëllim krijimin e një transverzale për qasjen dhe integrimen e shqiptarëve dhe të tjerëve ne sferat e zhvillimeve shkencore historike-aktuale me dëshmitë, faktet dhe zhvillimet më të rëndësishme globale dhe mbarë shqiptare.me të gjitha zhanret e shkrimeve gazetareske, duke përfshirë editorialin, komentin, replikën,reportazhin, përshkrimin, skicën,fejtonin etj. Gjatë veprimtarisë së saj, si një nga mediumet evetme të shkruara nga ky rajon i trazuar nga konfliktet e armatosura të shkatuar nga pushteti okubues dhe gjenocidial i Millosheviqit. Ushtima e maleve, si mdium i shkruar e përkoshmja Ushtima e maleve, ku përveç editimeve informative, aktualiteteve, art-kulturore,historike, enigmatike, fejtonistikë, ku u boton artikuj të ndryshëm dhe shkrim letrare dhe publicistike. Aty botohen shkrime nga më të ndryshme të redakuar Nijazi Ramadani, redaktor përgjegjës, dhe menaxher: Fatmir Arifi, përgaditja teknike, Arbëresh Dalipi, të cilët me punën e tyre vullnetare pos rreshtimit nën obrrellen çlirimtare si luftëtar të lirisë, kontribuan që shkrimet aktuale t'u ofrohen para lexuesve edhe në vijat e frontit të rezistencës së armatosur të UÇPMB-së dhe UÇK-së të botuar në përkohshmja mujore Ushtima e Maleve në vitin 2001/2002, Nr. 03, 04, 05, 06( dy numrat e parë ishin botuar me 4 qershor 1980 / 15 janar 1981), ku e ka pasqyruar edhe zhvillimet aktuale, politike, kulturore, historike, letrare të atyre viteve të cilat patën përfshirë rajonin si Kosovën dhe ish Jugosllavinë Jugore, të viseve shqiptare të aneksuar pas Kongresi i BerlinitKonferenca e Shën-StefanitLidhjes Shqiptare e Prizrenit, Luftrave BalkanikeJugosllavisë së Versajit 1919, si dhe të ripushtuara edhe pas Lftës Dytë Botërore.Në këtë gazetë është botuar gjithçka drejt për së drejti dhe nga dorëshkrime. Kjo gazetë është mbajtur me punë, përkushtim dhe seriozitet. Dalja e kësaj të pëkohshme ka pasur misionin e shtypit të lirë dhe të pavarur para lexuesve të shtresave të ndryshme.

      3 Lidhjet e jashtme[redakto]

      Publikimet(Arkivi)

      4 Referencat

      • |Monografia e Gjilanit, bot. Komuna e Gjilanit, 28 nëntor 2012[[4]]
      • |Shtegtim në histori(Monografia për Kokajt 1842-2012)[[5]]

      Kulturë 4 - SHTEGTIM NË HISTORI

      Shkruan: Nijazi RAMADANI

            

      SHTEGTIM NË HISTORI

       

      (RRËFIMI PËR KOKAJT 1842- 2012)

      (MONOGRAFIA)

       

               Kokaj është katund i komunës së Gjilanit, 18 km. larg tij, i shtrirë në Karadak. Ky vendbanim ka emërtime të ndryshme nga pushteti administrativ serb. Është një emër i ri i quajtur Inatoc për shqiptarët dhe emër tjetër Renatoc për muhaxhirët e Kokajve.

       

       

                  KOKAJ- NJË VENDBANIM NË MALËSINË E KARADAKUT TË SHKUPIT - MALET E KARADAKU (MALËT E ZEZA) - KOKAJT ME RRETHINË2

       

       

                  Malet e Karadaku, (Malet e Zeza) , e që në shumicën e rasteve njihet si Karadaku i Shkupit, shtrihet nga Gryka e Karadakut, gjegjësisht nga Lumi Llapushnicë në lindje Letnicë në perëndim e deri te Gryka e Konçulit te lumi Morava e Binçës në juglindje, me një gjatësi rreth 50 km dhe ndërmjet Anës Moravës në veri, Lugina e Preshevës në juglindje dhe fushës së Shkupit në jug. Struktura e relievit është mjaft e copëtuar. Këtë e bëjnë luginat e lumenjve si pjesë më të ulëta dhe majet e maleve si pjesë më të larta të relievit.

                  Sendimentet reja në pjesën perëndimore, mesozoike, në pjesën e mesme dhe ato të vjetra të paleozoikut në lindje

       

      1Kokaj është katund i komunës së Gjilanit, 18 km. larg tij, i shtrirë në Karadak. Ky vendbanim ka emërtime të ndryshme nga pushteti administrativ serb. Është një emër i ri i quajtur Inatoc për shqiptarët dhe emër tjetër Renatoc për muhaxhirët e Kokajve. Deri më 1999 ka pasur 15 shtëpi, kurse tani janë 4-5 sosh. Janë dy lagje: e Epërmja e dhe e Poshtmja. Është një shkollë katërklasëshe e quajtur “Liria”, një paralele e ndarë e Pogragjës.*( http://www.klaiqi.com/libri, shtegtime rrugëve të ngrira, R.Klaiqi).

      1Kokaj është katund i komunës së Gjilanit, 18 km. larg tij, i shtrirë në Karadak. Ky vendbanim ka emërtime të ndryshme nga pushteti administrativ serb. Është një emër i ri i quajtur Inatoc për shqiptarët dhe emër tjetër Renatoc për muhaxhirët e Kokajve. Deri më 1999 ka pasur 15 shtëpi, kurse tani janë 4-5 sosh. Janë dy lagje: e Epërmja e dhe e Poshtmja. Është një shkollë katërklasëshe e quajtur “Liria”, një paralele e ndarë e Pogragjës.*Ismail Idriz Koka.

      2 Kokajt gravitojnë kah qyteti i Gjilani, qendër kazaje në sanxhakun e Prishtinës të vilajetit të Kosovës pranë një lumit që derdhet në Moravë. Sipas Sami Frashërit, ky qytet ndodhet 35 km në juglindje të Prishtinës, e cila ka 4500 banor. Gjilani ka 2 xhami, 1 kishë, 2 shkolla fillore. Kazaja e Gjilanit kufizohet nga juglindja me kazanë e Prishtinës, në veriperëndim me sanxhakun e Shkupit dhe në verilindje me Serbinë. Së bashku kazaja ka rreth 190 fshatra me 30000 banor. Në territorin e saj shtrihen fushat pjellore dhe e rrethuara me vargmale të Malit të Zi (Karadakut) që përbën kufirin juglindor, në kufirin me Serbinë gjendet mali Goljak (Gollaku), kurse në anën perëndimore shtrihen malet e Zagovcit (Zhegocit) dhe Koniça. Nga këto male zbresin lumenjtë që formojnë Moravën dhe nëpër kazanë e Gjilanit zbret në Serbi ku derdhet në Detin e Zi. Kjo kaza është e njohur për ujëra minerale dhe për disa kisha e kala e sidomos për kalanë e Novobërdës e cila gjendet në pjesën veriore të kazasë. Pra, Gjilani zuri një vend të rëndësishëm më enciklopedinë e njohur dhe të parën nga një autor shqiptar siç ishte Sami Frashëri.?

      Përshkimi i Gjilanit sipas enciklopedisë Kâmûs Al – a’Lâm /2lonline/

       

      tregojnë një lloj-llojshmëri në ndërtimin gjeologjik. Në formimin e relievit kanë ndikuar rrjedhat e lumenjve që kësaj pjese i kanë dhënë një pamje të copëtuar. Ato, duke zbritur prej viseve të larta, kanë thelluar shtratin e tyre, me vete kanë bartur material të eroduar. Lumenjtë më të rëndësishëm të kësaj krahine janë: Golemareka, Letnica, Karadaku, Llashtica, Pasjani, Llapushnica etj. Të gjithë këta derdhen në Moravën e Binçës. Relievi i lartë i kësaj zone pengon depërtimin e masave të nxehta të jugut, ndërsa ndaj veriut është e hapët. Zonën e Karadaket të Shku-pit e përshkon izoterma e vjetore 9ºC e 10ºC, kurse reshjet mesatare vjetore janë midis 700 e 800 mm. Kushtet e tilla natyrore janë shprehur në fizionominë e peizazhit. Sipërfaqet më të mëdha janë pyje, duke përfshirë më se gjysmën e territorit të trevës. Sipërfaqet me ara përfshijnë 31% të territorit dhe janë për gjysmë më të vogla se në Drenicë. Kullotat dhe livadhet përfshijnë rreth 11 % të sipërfaqeve të tokave. Një strukturë e tillë e tokave ka kushtëzuar që popullsia të merret me shfrytëzimin e tokave punuese dhe sipërfaqeve me pyje. Blegtoria, për shkak të bazës ushqyese të vogël, është më e kufizuar.   Janë male të larta prej 700 - 1.500 m. Pikat më të larta të këtyre maleve jan: Maja e Kopilaqës me 1.490 metra lartësi, Maja e Zeza me 1.219 metra lartësi dhe Maja Topan me 1.178 metra lartësi. Malet e Karadakut përfshijnë një sipërfaqe prej 389 km2 dhe është e banuar me afro 50 000 banorë, përkatësisht 120 banorë në një km2.3

                  Qendrat e vendbanimeve të Karadakut Shkupi, HaniElezit, Kaçaniku, Vitia, Gjilani, Bujanoc Presheva, Kumanova

                  Vija qarkore e njëres prej trevave më të pasura të Kosovës juglindore gjatë gjithë asaj të kaluare historike me vlera tradicionale dhe të përpunuara të etnosit kombëtar, deri më tashti është treguar të jetë edhe territori më kompakt i varg- maleve të alpeve dardano-ilire dhe shqiptare, Malësia e Karadakut që e pasur me histori dhe reliev të bukur duhej patjetër të kishte një busull për çdo udhëtar nga gjithandej etnisë ose nga vende të tjera të botës. Zona malore e Karadakut paraqet pjesën më të lartë të rajonit të komunave të Karadakut (Shkupi-Hani i Elezit-Kaçaniku-Vitia-Gjilani- Presheva-Kumanova), në të cilën veçanërisht spikatet pjesa e saj jugore, në të cilën disa male kalojnë lartësinë mbidetare mbi 1000m, ku edhe gjendet maja më e lartë në gjithë komunën, Ostrovica (1168 m). Tipar kryesor i morfologjisë së kësaj treve është copëtmi i madh horizontal dhe energjia e relievit. Në këtë pjesë të Karadakut është shteruar lumi i Stanecit me sistemin e tij dhe lumi i Kurbalisë.

      Wikpedia shqip - Karadaku

       

       

      Pjesë nga liri "Shtegtim në histori"